Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

het is in 't klein, hoe het is, zooals het is op dezelfde tentoonstelling in Amsterdam, — Hahn heeft dat geteekend: daar zit een man in de cel, een vermagerde ongelukkige stumpert: hij heeft gestolen, hij heeft misschien wel gemoord, en daarbeneden gaat een andere, maar hij is gezeten op een paard in de heerlijkheid van een overwinnend veldheer, en men zal hem straks tegemoet snellen, en men zal bloemen strooien over zijn weg: hij heeft geroofd en hij heeft gemoord, maar hij wordt de weldoener van zijn volk, en men verheerlijkt hem.

Dat is de dubbele moraal — de dubbele moraal, omdat in het eene geval de zonde wordt bedekt en in het andere geval de zonde wordt toegemeten en wordt gewroken, en de zonde is dezelfde. Dat is de heerschzucht, en dat is de hebzucht vóóral.

In het beroemde muziekdrama van Wagner, in den Ring des Nibelungen, wordt ons verteld, hoe eenmaal rustte op den bodem van den Rijn, door de Rijnmeisjes beschermd, de Gouden Nibelungenschat — tot komt de dwerg Albrich, en hij zal straks de liefde afzweren, en hij zal die schoone meisjes vergeten, en hij zal zich uitstrekken naar den schat, en hij zal dien meevoeren in de waereld, en dan zal hij verleiden de goden en de menschen, en dan zal komen de vloek en de verdoemenis over allen, en dan zal straks, in den schemer, in den eindschemer van de tijden ondergaan dat Walhalla van de goddelijke machten, en dan zullen de volken geteisterd worden door geeselslagen van ontzettend levensleed.

ün dat wordt vervuld, dat wordt in de geschiedenis vervuld de menschen, ze hebben hun cultuur naar het uiterlijk, en ze hebben nog in zich dezelfde dierlijke instincten

van den hamster en van de bunsing die uitgaan op roof

ze zijn soms nog erger, omdat ze in zich hebben het intellect, omdat ze hebben dat scherp gewette wapen, waarmee ze kunnen treffen — omdat ze hun denken hebben, hun verstand, hun wetenschap.

En hoe is nu juist de laatste eeuw door dat denken alles

verfijnd, hoe is de bedoeling tot roof en dus ook tot moord,

want dat schikt zich aan elkaar, dat rijgt zich aan elkander dat behoort bijeen — hoe is die drang tot moord en tot roof versterkt!

Wanneer ik denk aan de Middeleeuwen, wanneer ik denk

Sluiten