is toegevoegd aan uw favorieten.

Grensbepalingen

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

hen, dis eene even kunstmatige effening zouden willen tot stand brengen! — de natuur zelve zou zich op hen wreeken. Uiteenloopend zijn de eischen van hoofd en hart — gaat het aan hier verzoening te brengen door te beweren, dat de laatste niets zijn dan onjuiste vertolkingen van een werking des verstands , of omgekeerd het verstand te achten is gelijk „een stok en een blok"? „In's Innere der Natur dringt kein geschaffener Geist" zegt Götlie terecht. Grensbepalingen zijn en blijven daarom uiterst moeilijl? , zoo niet onmogelijk. In de practijlc waar zij landen en volken betreffen, vruchten van transactie, omdat er nu eenmaal ergens zulk een steen moet staan en men toch zoo nabij mogelijk aan de werkelijkheid blijven wil, is de gedachte aan willekeur niet weg te nemen. Is het anders op het gebied der geesten, der maatschappelijke toestanden ? Eenheidstheoriën genoeg — definities bij de vleet — geldt er niet van „grau Heinrich , ist alle theorie." ? Verder dan tot gissen en raden komt men niet. Benadering, kansrekening is 't al. Blijkt daaruit, dat het mij aan wijsgeerigen zin ontbreekt, soit! Ik kan den hemelbestormer bewonderen , die 't al, wat is, verklaart uit God of uit de materie , uit liet bewuste leven van den Algeest of uit „het onbewuste" — uit voorbeschikking of determinisme — maar dan gaat 't mij telkens als de Génestet, „die orgeldraaier daar onder mijn raam verstoort elke droom, elke illusie" Het gewone publiek plaatst in denken en leven de feiten , hoe uiteenloopend ook, brutaalweg naast elkaar , zonder aan overgang, laat staan aan verzoening te denken. Het plaatst en verplaatst de grenzen tusschen God en leven , mensch en dier, licht en duisternis , goed en kwaad , recht en onrecht naar eigen willekeur, zoo vaak de feiten er aanleiding toe geven, krachtens een onbewusten drang dat er wel ergens grenzen zijn, maar waar? Zijn wij met al ons denken wijzer ? Dr. Kuyper verklaart openlijk liet wel te zijn. Voor hem zijn de grenzen op elk levensgebied aangegeven — 't geheim is hem geopenbaard in de II Schrift, in Gods woord. Van daar dat hij de rede , bij de overdracht van het rectoraat aan de Vrije Universiteit te Amsterdam, den 20sten Oct. des vorigen jaars