Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

tot stand komen, is het ook mogelijk het ding als een soort eigen wezen te zien, dat, afgescheiden van zijn functie voor ons, voor zichzelf bestaat. De pragmatische waardering gaat hier over in een vorm van eerbied voor het voorwerp. En waar vaak in onze verhouding tot het levende wezen de degradatie daarvan tot enkel object bestaat, komt hier het omgekeerde proces voor: het ding verkrijgt als het ware persoonlijkheid, iets van eigen leven. Natuurlijk is de mogelijkheid daartoe voor ons sterk verbonden met de aard van het voorwerp, met de betrekking waarin wij tot het voorwerp staan. Ze hangt ook af van de mate waarin wij ons in het ding kunnen inleven, het met onze gevoelens kunnen omkleden, zoals ook voor een belangrijk deel in onze verhouding tot de natuur het geval is.

Een voornaam onderdeel van het gebruiken is het hanteren der dingen. Soms is dit lichamelijk contact een streling van het voorwerp, een opnemen en bekijken en neerzetten, zoals bij een ons dierbaar object of een kunstvoorwerp. Soms ook, als andere uiterste, is het de ruwe behandeling of de beschadiging. Hoe verschillend is bijv. de wijze waarop mensen voorwerpen verplaatsen, in allerlei graden van kalmte of luidruchtigheid. Het gemakkelijk breken van dingen, het harde dichtslaan van deuren, de wijze waarop sommige vrouwen vaatwerk bijna smijtend neerzetten, is niet slechts als een kwestie van ruwheid, van nervositeit of overmaat aan vitaliteit te beschouwen, het betekent ook een tekort aan aandacht voor het voorwerp. En zoals de zorgzaamheid, waarmee de mens met het ding omgaat, verschillend is, zo is het ook met de verzorging ervan. Terwijl de een zijn bezit aan dingen keurig onderhoudt wordt een ander blijkbaar niet gehinderd door krassen of vlekken op voorwerpen of door het om zich heen hebben van het rommelige en ordeloze. Verschillend is bijv. de wijze waarop de mens zijn boeken behandelt. Terwijl de een gemakkelijk met het rode of blauwe potlood de bladzijden bewerkt, voelt de ander dit als ontsiering, als een tekort aan schroom tegenover het boek. Maar ook de zorg in de vorm van onderhoud kan op haar beurt weer uit verschillende motieven voortkomen: het kan zijn de heel gewone zorg voor het eigen bezit of een letten op hetgeen sociaal prestige wil of soms ook een aandacht voor het ding zelf. In

Sluiten