Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

volgens Spencer zal in de toekomst de vruchtbaarheid zoo sterk afnemen, dat een paar niet meer dan twee, drie kinderen kan verwekken. Ook hebben sommigen onder leiding van Arsène Dumont allen nadruk gelegd op de sterker wordende democratie, de steeds toenemende zucht om zich naar boven te werken, die van zelf beperking van de bevolking met zich zal brengen en Malthus' stelling omverwerpt.

Om deze of andere bestrijding is het ons echter niet te doen. Wij hebben ons slechts de vraag gesteld, of hetgeen in het optreden der klassieke school veroordeeld moest worden, ook in de ontwikkeling van dit bijzondere leerstuk valt te laken ? Dat antwoord moet bevestigend luiden.

Men herinnere zich de grondgedachte dezer leer. Een onlosmakelijk verband werd gelegd tusschen bevolking en voedingsmiddelen en de stelling verdedigd dat die bevolking de onweerstaanbare neiging had zich buiten de grenzen der bestaansmogelijkheid uit te breiden, waarom zonder ophouden de eisch van zedelijke onthouding verplichtend was. Dat was geen regel voor een bepaalde periode of een bepaald volk, maar eene eeuwige onveranderlijke natuurwet. Toen Marx37) dan ook in bitter schampere ironie Malthus' leer hekelde als eene „infame niedertrachtliche Doktrin", als „schleussliche Blasphemie gegen die Natur des Menschen" en hare waarheid slechts voor het tegenwoordig tijdvak der kapitalistische productiewijze erkende, maar haar toepasselijkheid voor de socialistische maatschappij beslist loochende, trof hij daarmee deze theorie in haar hartader. Juist in dat onverbiddelijk, alom geldend, onweerstaanbaar karakter ligt de eigenaardigheid van Malthus' leer. Zoo oefende zij onberekenbaren invloed op het maatschappelijk leven. Menige poging tot lotsverbetering werd met verwijzing naar deze harde, troostelooze

Sluiten