is toegevoegd aan uw favorieten.

Voorlezingen over de economie

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

socialisme, wanneer het zegt, dat alle godsdienst en zedelijkheid niets anders is dan eene weerspiegeling van de stoffelijke verhoudingen, welke door de heerschende klassenstrijden wisselen. Zeker mag de invloed der stoffelijke factoren niet gering worden geacht. Aan een Lamprecht en P i r e n n e komt lof toe, dat zij tegenover onderscheidene oudere historieschrijvers voor die materieele invloeden meer belangstelling hebben geëischt. Maar tegenover het goddeloos op de spitse drijven van den invloed der stoffelijke verhoudingen, gelijk dit in de socialistische leer tot uiting komt, mag nooit worden vergeten, dat de mensch naast neigingen, die uitgaan naar het stoffelijke goed, ook en bovenal zulke heeft, welke betrekking hebben op het eeuwige goed, die dan ook invloed uitoefenen op zijn handelen en daarmee op de geheele maatschappelijke ontwikkeling.

Naast deze principieele veroordeeling zijn meer grieven tegen de klassenstrijdsleer in te brengen.

Verdacht is ook dat zoo groote vaagheid omtrent de begrippen kapitalist en proletariër bestaat. Waar kapitalisten en proletariërs steeds feller tegenover elkaar zouden staan en elkaar in bitteren kamp het leven zouden benauwen, daar mocht nauwkeurige aanwijzing van de slagorde, waarin ieder burger geschaard is, worden verwacht.'Zonder moeite diende te worden beslist, tot welk der vijandelijke legers de strijdenden behooren. En nu zijn de kleuren der kampvechters uiterst flets! Velerlei pogingen zijn gedaan om de scheidingslijn tusschen kapitalist en proletariër aan te geven, maar men behoeft slechts Mr. T r e u b's geschrift over Klassenstrijd in te zien om van het gekunstelde dezer indeeling overtuigd te zijn. Wie iets kent van de hartstochtelijke debatten op socialistische partijdagen gevoerd over het Agrarisch program en weet hoe hierbij een der groote vragen was of de pachter onder de uitbuiters dan wel