is toegevoegd aan uw favorieten.

Sociaal-psychologische aspecten der industrialisatie

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

van de export — althans de vrees dat zij zeker niet zal toenemen — benevens de als noodzaak gevoelde taak alle aandacht te geven aan consolidatie van de huidige toestand. Het komt mij voor, dat deze houding niet bepaald geruststellend is.

De gronden voor de weergegeven standpunten zijn velerlei. Zo spelen factoren van meer principieel politieke aard een rol (wel of niet ordenen, liberaliseren) terwijl een samenhang met de gevoerde of te voeren belastingpolitiek wel vast staat. Vergeten wij voorts niet de internationale verhoudingen, de tariefpolitiek van het buitenland e.d. en het is duidelijk dat het gehele vraagstuk, waarbij zonder twijfel ook psychologische factoren een rol spelen, zo gecompliceerd is, dat een bondig antwoord, dat voor Nederland oplossing kan bieden, niet werd gegeven.

Wel wordt, om bij het voeren van het regeringsbeleid zoveel mogelijk steun te bieden, in de studies van het Centraal Planbureau en de nota's van de regering inzake de industrialisatie van Nederland, de invloed van enkele variaties in de algemene politiek bestudeerd. Invloed b.v. van vergroting van de investeringen, van wijzigingen in de belastingen en de reële lonen enz. op de werkgelegenheid, de betalingsbalans e.d. Het lijkt mij niet gewenst daarop in te gaan; deze dingen zijn elders in deze bundel door ter zake deskundigen aan de orde gesteld.

Is onze export misschien al aan de hoge kant ? Richten we het oog daartoe eens naar Zwitserland, dat er niet beter aan toe is dan Nederland t.a.v. de grondstoffenpositie; het is dit wel t.a.v. de energievoorziening, Nederland is het weer t.a.v. zijn ligging. Toch heeft Zwitserland een veel grotere industriële export dan Nederland. De eerder genoemde exportnota geeft aan dat in 1951 de export van machines, instrumenten en apparaten bijna 30% van de totale Zwitserse export omvatte. Voor Nederland was dit circa 13 %.

Ook aan de samenstelling van het exportpakket zal meer aandacht moeten worden geschonken; deze zal, in overeenstemming met de strekking van de genoemde nota, moeten worden aangepast aan een groter aantal buitenlandse markten dan nu het geval is.

We moeten niet denken, dat we ons kunnen permitteren stil te staan, om alleen te consolideren. Daarvoor gaan de anderen te hard. Wanneer wij nu maar blijven meedoen en meewedijveren kunnen we nog, als ik het zo mag zeggen: de gaten opvullen en zo globaal bijblijven en eigen richting vinden.

De huidige situatie geeft aanleiding tot bezorgdheid. Het staat vast, dat investeringen niet in die mate plaats vinden als wordt vereist om voor de groeiende bevolking het huidige levenspeil te handhaven, waarbij ik niet de invloed op het evenwicht in de betalingsbalans wil vergeten.

Is het levenspeil misschien hoog? Neen toch. Hebben zeer velen niet een uitermate sober bestaan ? Hierin verandering te brengen en te houden vraagt