Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

cidium, venificium, srcarium, maar ook andere als brandstichting, het afleggen van een valsche getuigenverklaring, het smaadgedicht, toovenarij werden van staatswege strafbaar gesteld. Ze werden bedreigd veelal met de doodstraf. Voor de strafbaarheid was döEP tjTgTtgi vereischt. VgTgëTffitig wasPhet ^Srr-Ttm- straf, dSE bij de doodstraf, die soms als een offer aan de goden voor de misdaad opgevat werd.

Naast ae detfcta publica staan de delicta privata, die gewoonlijk worden vervolgd met een<qrrtg) cpognlSs, gericht op mEgrvöTn^ge schadevergoeding.

2. Langen tijd was het publieke strafrecht der 12 Tafelenwetgeving het alleen geldende. Echter ging ook van de röSSa invloed op de strafwetgeving uit. De comitia waren n.1. met de rechtspraakbelast, aanvankelijk de comitia centuriata, later de comitia tributa: het waren politieke lichamen, waarin het volk besliste. Ieder vonnis was dus een wet voor een speciaal geval. Toen de rechtspraak zich uitbreidde en het niet meer doenlijk was in de comitia de strafzaken geheel af te wikkelen, werden commissies (quaestiones) die de beslissing voor ieder speciaal geval vööT de XQUHwssre voorbereidden. Deze colleges hebben over het algemeen uitnemend gewerkt, zoodat er steeds meer gebruik van werd gemaakt.

I Door de lex Calpurnia (149 v. Chr.) werd voor het eerst een / blijvende, vaste commissie benoemd en wel voor een bepaald soort (_ van delicten, nl.. de repetundis, d. i. misbruik van ambtsmacht, door vermogensvoordeelen af te persen, omkööplrfg, olïgéöörióofd aannemen van geschenken; het ging hier enkel over het teruggeven daarvan. Hieruit hebben zich ontwikkeld de zelfstandige rechtsJ colleges (quaestiones perpetuae). toen niet meer^noodig was, dat comitia uitspraak deden. Dit geschiedde door de lex Sempronia (123 v. Chr.), zij ontnam den senatoren het lidmaatschap der crimineele rechtscolleges en gaf die aan de equites en wel in dier voege, dat dezen nu niet slechts te oordeelen hadden over de teruggave der repetundae, maar ook over de straf. Nu was de quaestionesprocedure een strafprocedure geworden. Tevens was nu een scheiding ontstaan tusschen wetgeving en rechtspraak. Dit maakte noodzakelijk, dat nieuwe strafwetten werden gegeven. Zoo ontstond o. m. naast de lex Calpurnia de repetundis. de leges_Cor-

- van Sulla (de falsis, de iniuriis, de sicariis et venificiis,

- testamentaria numaria), de leges Juliae van Caesar en Augustus (de vi, de majestate, de aldulteriis), de lex Pomneia (de parricidiis).

De straffen bestonden veelal uit de aqua et igni interdictio (ver-

Sluiten