Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

zenlijking, althans sociale gebeurtenis, is dus zeer wel denkbaar. Dat nochtans van schuld alleen bij een persoon, voor zoover hij mensch is, kan worden gesproken, moge hieronder blijken.

Met deze, uit den aard der zaak zeer korte, aanduidingen mogen wij hier volstaan. Zij zijn echter onmisbaar voor een juist inzicht in het strafrechtelijk schuldbegrip, ja, in alle juridische aangelegenheden. Zij zijn evenmin overbodig. Zelfs in het bekende, ook in Duitschland zeer gewaardeerde, geschrift van Krabbe, dat toch een juridisch-constructief karakter draagt, zijn alzijdig de sporen op te merken van het gemis aan categoriale bezinning, bepalingen en uiteenzettingen. Het zij mij vergund, op een treffende passage te wijzen.

«De verantwoordelijkheid van den dader, een factor, dien men «zou meenen alleen langs den weg der individueele en sociale «psychologie te kunnen vaststellen, is herleid tot een zeker aan«tal juridische schabionen, een begrensd aantal soorten van «schuld en opzet, waarmee over de strafbaarheid van den «dader en de mate van straf beslist wordt.» ')

We vinden hier een zeldzame opeenstapeling van onjuistheden. Vooreerst is de verantwoordelijkheid van den dader geen factor, dien men redelijkerwijs 2) zou meenen, alleen langs den weg der individueele en sociale psychologie te kunnen vaststellen. Want verantwoordelijkheid is een eigenschap, die slechts op grond van normen kan worden toegekend. Hoe kan nu iemand, die in de rechtswetenschap een waardeeringswetenschap ziet 3), in ernst meenen, dat men een «factor» als verantwoordelijkheid (alleen) langs psychologischen weg kan vaststellen? De psychologie heeft toch niet te vragen naar wat behoort te zijn, naar de waarde, maar geeft aan, wat is, de werkelijkheid; hoe zal zij nu op normen kunnen stuiten? Maar wat te denken van de bewering, dat de verantwoordelijkheid herleid is tot een zeker aantal juridische schabionen?

Men kan natuurlijk de toekenning van de qualiteit der verantwoordelijkheid logisch afhankelijk stellen van het intreden van sociale gebeurtenissen, die onder juridische schabionen

!) De Moderne Staatsidee, blz. 94.

2) Wij cursiveeren; immers, wat men zoo al meent is, dunkt me, van minder aanbelang, dan de vraag, wat men behoort te meenen, wat op algemeengeldigheid aanspraak kan maken. Zoo zal het trouwens ook wel door Krabbe bedoeld zijn.

3) Zoo Krabbe in het aangehaalde geschrift.

Sluiten