Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

leerde Mannen, de Theologie, maer plantte er oock, met bewilligingh van den Raedt, een Fransche Gemeynte. Also sach sich de duyvel in sijn toelegh bedroghen, Calvin, in stede van die van Geneven, in een ander aengenomen, en stracks weer een nieuwe Kerck geboren: middelerwijl het geduyrigh er op toeleggende, om dat Geneefsche gebouw, alree soo gekrenckt, t'eenemael te grond te werpen. Derhalven verweckte hy stracks eenige boose tuymei-geesten, die, onder schijn van ick weet niet wat voor Godtvruchtigheydt, 't gemeen broodt datmen eerst in 't Avondtmael gebruickte in ongehevelt broodt wouden verandert hebben, namentlick, ten eynde het selve een spoor wesen soud' tot nieuwe twisten. Oock soud' den Sathan dese toelegh niet gemist hebben, ten waer' Calvin sommige Vrome, die door dese veranderingh soo ge-ergert waren datse haer van het Avontmael afhielden, vermaent had, datse om soo een middelmatige saeck niet bekommert hoefden te wesen. En soo quam 't ongehevelt broot in gebruyck: waer over Calvijn naderhant, herstelt zijnde, oock geen twist en maeckte; Niet ontveynsende evenwel, wat hy andersins best soude achten.

1 5 39* Maer, sie daer stracks noch een veel ge-

varelicker quaet, in het jaer duysent vijf hondert negen en dertigh geresen, en stracks door de vlijdt van Calvin uytgebluscht. Daer was toen eenen Bisschop, Jacob Sadolet genaemt, een Man van groote welsprekentheydt, maer die hy tot bemantelingh van het licht der waerheyt misbruyckte: die oock om geen ander oorsaeck Cardinael ghemaeckt was, als om dat hy, andersins van geen quaedt leven , den valschen Godtsdienst met sulcke verwen, als hij woud', wist op te smucken. Dese, de gelegentheyt des tijts waernemende, en sich inbeeldende dat hy die kudde, van sulcke groote Herders ontbloot , lichtelick verleyden soud', schreef eenen BrieJ aen sijne Wei-beminde, soo hyse noemde , den Raedt en Borgers van Geneven, deselve wonderlick vleijende. om haer weer in den schoot der Roomscher hoere te troonen. Hier op en wasser niemand te Geneven, die antwoorde. Maer soo haest als Calvin te Straasburgh dien gelesen had, soo toond' hy stracks sijne sucht en Herderlicke toegenegentheyt tot die van Geneven, vergat alle ongelijck, en antivoorde den Cardinael op staende voet soo bondigh en welsprekend', dat hy stracks sijnen geheelen aenslagh achter weegh liet. Op die selve tijdt liet Calvin sijn Christélicke Onderwijsingh, veel vermeerdert, en sijne Commentarien op den Brief tot den Romeynen, aen sijnen vriendt Sitnon Grynè opgedragen, op nieuws drucken: oock schreef hy een gulden Boecks-

ken van het Nachtmael des Heeren, ten behoeve der Franssen, doch naderhant door Nicolaes de Galas in 't Latijn gestelt: waer in hy soo geleerdelick en soo suyverlick die gantsche saeck ontvouwen heeft, datmen hem des selfs beslechtingh, daer de Vroomste en Aller-geleerste in toegestemt heeft, naest Godt mach toeschrijven. Min gelucks en had hy oock niet in 't bekeeren van veel Wederdoopers , onder dewelcke twee van de voornaemste waren, Paulns Volse, wien Erasmus al over langh sijnen Christelicken Ridder opgedraghen had; En Jean Stordeur, een Luyckenaer; wiens Weduw, Idelette van Bttre genaemd, een deftige en eerlicke vrouw, Calvin naderhandt, als haer Man van de pest gestorven was, door aenradingh van Bucer ten wijve nam. Dit waren toen Calvins besigheden te Straasburgh, tot het duysent vijfhondert en een-en-veertighste 1541. jaer: in welck jaer de Keyser eerst te Worms,

daer nae oock te Regensburgh, eenen Rijckxdagh beroepen had, om de on-eenigheden der Religie by te leggen. In dese Rijckxdagen was Calvin , volgens de begeerte der Godts-geleerden van Straasburgh, tegenwoordigh: alwaer hy de Kercken, en insonderheydt de Franschen, veel goeds deed'. En nu was die tijdt aengebroken, waer in Godt besloten had sich over de Kerck van Geneven t'erbarmen. Weshalven , een der Borgemeesteren, door welckers aenhitsingh die trouwe Herders verbannen waren , had sich in de bedieningh van den staet soo gequeten, dat hy, schuldigh aen oproer, en door een venster poogende t'ontsnappen, van boven neer plofte; Waer door hy, gelijck hy groflijvigh was, sich soo verpletterde, dat hij in weynigh tijdts stierf. D'ander, een dootslagh begaen hebbende, wiert onthooft. De twee overige in seker gesantschap van ontrouw' beschuldight, namen de vlucht, en wierden in haer afzijn verwesen. De Borgery dan,

van dit schuym ghesuyvert, begon nae haren Calvin en Farel te verlangen. En, dewijlme gantsch gheene hoop en had om Farel van Neuchatel weer te krijgen, soo leyd' men geheelick toe op Calvin. Derhalven schiktmen Gesanten af na Straasburgh, die van Zurich bepleiten 1) de saeck , en men soeckt Calvin van de Straas | burghers weer (p. 6). af te troonen. Straasburgh houd' hem taey.

Calvin selfs, hoewel de smaet hem door sommigher oprockeningh aengedaen, sijn sucht tot de Genevoisen niet en had uytghebluscht; evenwel, afkeerigh van oproerigheyt, en merckende dat Godt sijnen dienst in de Kerck van Straasburgh zegende, sloegh het plat af. Bucer ook, en d'andere ontsloegen hem swaerlick. Die van Geneven hou-

1) Middelen.

Sluiten