Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

I. 11. 10.

(p. 31.)

De Deckmautels die de afgoden dieuaers gebruyekentotbescherminghe van de Beelden, worden wederleyt.

Exod. 32. 4. 5.

De Deckmantels der Heydcnen.

tot aenbiddingh souden niisbruyckt worden. Dit is oock de reden waerom ïn't verbodt der Wet by gevoeght wort het ander stuck van d'aenbidding. Want soo haest als er voor 1) Godt een sienlicke beeltenis ghemaeckt en gedicht is, soo wort oock sijn kracht daer aen gebonden. Soo onverstandigh zijn de menschen datse Godt in hun gedachten binden en hechten aen de plaetse 2) daers' hem afgemaelt en ghebeeldet hebben , en oversulcks en konnense sich niet onthouden of sy moeten hem al daer oock aenbidden. Het en verschilt oock niet ofse blootelick en alleen den afgodt eeren, dan ofse Godt eeren in den afgodt: dit is altijdt afgoden-dienst wanneer den afgodt Goddelicke eere bewesen wordt, onder wat deckmantel en voorwendingh sulex oock soude mogen gedaen werden. En dewijl Godt niet superstitieuselick en wil werden gedient, so wort gewisselick hem ontrocken al dat 't welck | aen d'afgoden besteedt wort. Laet dit behertigen die gene, dewelck' arm' en ellendige deckmantelen na-jagen en op soecken tot verdeding van die grouwelick' afgoderv, waer door de ware Godtsdienst in veel voorgaend' eeuwen versmoort en omgekeert is geweest. De beelden, seggense, en worden van ons niet gehouden voor goden. Ick antwoorde dat oock de Joden soo t'eenemael onverstandigh niet en waren, datse niet en souden indachtigh zijn gheweest, dat die hare Godt was, door wiens handt sy uyt Egypten waren geleydt, eer sy haer selven het gouden 3) Kalf maeckten. Ja oock als Aaron tot haer seyde dat die de goden waren door dewelcke sy uyt Egypten-lant waren verlost, so stonden sy dat vrymoedelick toe, gevende daer mede klaerlick te kennen datse behouden wilden dien Godt die haer hadde verlost, en niet meer en begeerden dan dat sy hem mochten sien in het Kalf voor hun henen gaen. 't Is oock niet gelooflick dat de Heydenen soo bot en plomp gheweest zijn , datse niet en souden hebben ghelooft dat Godt wat anders was als hout en steen. Want sy behielden altijdt deselve goden in het herte , al was 't schoon datse na haer goetduncken de Beelden der selver somtijdts veranderden: Een Godt hadde oock dickwils by hen veel en verscheyden beeltenissen, en nochtans en hielden sy 't daer voor niet datse soo veel goden hadden als beelden : Daer beneffens maeckten en heylighden sy dagelicks nieuwe beelden, en nochtans en lieten sy sich niet voorstaen datse soo doende oock alle daghe nieuwe goden kregen. Leest de verschooningen en ver-

M []• 2) daer hechten en bepalen. 3) gulden.

ontschuldingen, die volgens 't seggen Augustini van d'afgoden-dienaers te sijnen tijde voort gebracht wierden : wanneerse wierden beschuldight en berispt, zoo gaven de ghemeene slechte luyden tot antwoordt, datse dat uyterlicke en sienlicke beelt niet en eerden, maer den onsienlicken Godt die daer in woonde. En die in de Religie een suyverder gevoelen hadden , die seyden , ghelijck Augustinus selfs verhaeldt, datse geen beelt noch geest en eerden : maer datse door het hchamelicke beelt aenschouwden het teken des genen den welcken sy dienen moesten. Wij besluyten en segghen dan dat alle d'afgoden-dienaers 't zy datse Joden 't zy datse Heydenen geweest zijn, niet anders en waren gesint, dan gelijck nu geseyt is: te weten, datse met de geestelicke kennisse niet te vreden zijnde, een sekerder en naerder kennis uyt de beelden meenden te verkrijghen. En sedert dat hun dese verkeerde verghelijckingh en afbeeldingh Godts eenmael wel aenstondt, soo en hebbense maet noch pael gheset, tot datse nu en dan door nieuwe goochelrijen bedroghen zijnde, sich hebben laten voorstaen dat Godt sijn kracht door de beelden uyt voerde. En niet tegenstaende dit, hielden 't de Joden daer voor datse onder soodanige beelden dienden den eeuwighen Godt, den eenighen en waerachtighen Heere des Hemels en der Aerden: De Heydenen hadden oock dit ghevoelen datse onder de beelden dienden hare (hoewel valsche) goden, die nochtans, gelijckse geloofden, haer woon-plaets hadden in den Hemel.

10. Sy liegen sonder schaemt die daer loochenen dat sulcks in voor-tijden ghepleeght is, en noch tot onsen tijde ghedaen wordt. Want waer toe werpen sy doch haer selven voor de beelden neder? Waerom wenden sy sich, alsse sullen gaen bidden, tot de beelden als tot d'ooren Godts? Want 't geen Augustinus seght is waerachtigh, te weten, datter niemant is, die het beelt alsoo aenschouwt terwijl hy bidt of aenbidt, of hij wordt met eenen inwendigh also geroert en ghesint dat hy meent van 't beeldt verhoort te worden . of hoopt te verkrijghen 't gheen hy begheert. Waer toe maken sy soo grooten onderschydt tusschen de beelden van den selvighen Godt, datse 't eene voor by gaen oft slechtelick eeren, en 't ander allerley treffelicke eer bewijsen? Waer toe vermoeyen sy sich met het doen van hare beloofde pelgrimagien, en met het besoecken en begroeten der beelden wekkers' ghelijcke sy selfs t'huys hebben binnen hare deuren? Waer toe^ strijden/sy hedensdaeghs soo seer daer voor, als oft om

Op den 113 Psalm. Serm. 24.

Den aert der afgoden-dienaren.

Der Papisten leugenachtighe uytvlucht, en haer over-eenkominghe met de oude afgoden-dienaers wort ontdeckt.

Op den 113 Psalm 1. c. 5.

Sluiten