Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

I. 13. 29.

Cap. 16. in Jt selfde Boeck.

Cap. 18. en 23. in 't selfde Boeck.

Autwoort op de plaetse uyt

Tertullianus van d'Antitrinitarisen voort ghebracht.

allen: namelick ten aensien van sijn onderwerpingh, om dat sich selfs vernedert heeft tot den doot des Kruyces. Ondertusschen seght hy weynigh daer nae, dat de Soon is de Schepper des Hemels en der Aerden, die de Wet door Moses handt gegeven heeft en den Voor-vaderen verschenen is. Indien na yemant roept en schreeuwt, dat de Vader alleen , volgens 't segghen van Ireneus , zij de Godt Israëls, ick sal daer tegen wederom inbrenghen dat deselvigh' Ireneus opentlick leert dat Christus de selven eenige Godt is: ghelijck hy oock op hem toe 1) past de Prophety van Habakuk: Godt sal komen van't Zuyden. Hier toe dient oock 't geen gelesen wort in het negende Capittel des vierden Boecks, Soo is dan Christus met den Vader de Godt der levendighen. Hy verklaert oock in het twaelfde Capittel des selvighen Boecks dat Abraham in Godt heeft gelooft, om dat Christus de Schepper van Hemel en Aarde en oock d'eenige Godt is.

28. Met even so weynige schijns en waerheydts nemen sy oock Tertullianus tot haren Advocaet en Voorspraeck. Want al is hy in sijn manier van spreken somwijlen hardt en duyster om te 2) verstaen, so leert hy nochtans klaerlick de somma van die Leere die wy drijven en voorstaen: te weten, al hoewel datter maer een eenigh Godt is, dat nochtans sijn Woort na een seker' dispensatie of huishoudinghe 3) een met hem is: datter een eenigh Godt is, door eenigheyt des wesens, en dat evenwel dees' eenigheydt door een verborgen deelinghe 4) onderscheyden wort in Drie-Eenigheydt: datter drie zijn, niet na den staet, maer nae den graedt: niet na het wesen, maer nae de forme: niet nae de macht, maer na volghorde 5). Hy segt wel dat hy staende houdt dat de Soon de tweede is na 6) den Vader, maer hy en verstaet niet dat de Soon een ander is dan door onderscheydingh. Hy seght ergens dat de Soon sienlick is: maer na dat hy de saeck ten weder zijden wel heeft overwogen , so besluyt hy dat de Soon onsienlick zy ten aensien dat hy het Woort is. Eyndelick wanneer hy seght dat de Vader door sijn Persoon ghedetermineert en bepaelt wort, soo betoont hy dat hy seer vreemt is van 't ghedichtsel 't welck wy alhier wederleggen. En al ist dat hy ergens 7) geenen anderen Godt en erkent dan den Vader, soo verklaert hy hem-selven nochtans in 't navolgende daeromtrent, als hy bewijst 8), dat hy den Soon daer mede niet uyt en sluyt, dewijl dese 9) een en deselve Godt is met den Vader: en dat der-

[ ]• 2)[]. 3) uyt-deelingh of ordeningh. 4) uyt-deelingh* 5) d'ordcningh. 6) aen. 7) [ ]. 8) bewijsende. 9) hy*

halven de Monarchy of eenigheyt Godts niet en wordt geschonden door d'onderscheydingh der Persoonen. Men kan oock uyt sijn voortdurend streven 1) en oogmerck den sin van sijne woorden lichtelick vernemen. Want hy beweert tegen Praxeas, al hoewel Godt in drie Persoonen onderscheyden is, dat nochtans daer door niet veel Goden en ontstaen noch d'eenigheyt ghebroken en wort. En dewijl nae 't versinsel 2) van Praxeas Christus niet en konde Godt zijn, of hy moest oock zijn de Vader, daerom is Tertullianus soo seer besich om d'onderscheydingh aan te wijsen. En dat hy het Woort en den Geest noemt een ghedeelte van 't geheel, al ist een harde manier van spreken, nochtans kanse verschoont werden, wanneerse niet verstaen en wort van 't wesen: maer alleen een sekere schickingh en rangorde aenduidt 3) die alleen op 4) de Persoonen siet 5), gelijck Tertullianus selfs getuyght. Hier uyt ist oock dat hy seyt: O verkeerde Praxeas, hoe veel Persoonen dunckt u datter zijn, zijnder niet even so veel alsser namen zijn? Alsoo oock een weynigh daer nae: Op datse ghelooven een Vader en Soon een yegelick in sijn Naem en Persoon. Met allen desen kan miins achtens ghenoegh wederleyt worden d'on-

beschaemtheyt der gener dewelcke met 6) het gesag 7) en aensien van het woord van 8) Tertullianus den eenvoudigen soecken te bedriegen.

29. En voorwaer soo wie de Schriften der Ouden neerstelick met elck 9) anderen sal willen vergelijcken, die en sal by Ireneus niet anders vinden, dan 't geer. van andere die daer na gevolght zijn, voorts gebracht 1 0) en gheleert is. | Justinus is een van d'oudste: en hy stemt in alles met ons overeen. Laet hen tegen-werpen dat de Vader van Christus so wel van hem als van d'andere genoemt wort d'eenige Godt. Dat selfste leert Hilarius oock, jae hy spreeckt harder, seggende dat d'eeuwigheyt is inden Vader. Spreeckt hy alsoo om den Soon 't wesen Godts t ontnemen? Neen hy, maer hy is gheheel doende om te verdedigen dat gheloove 't welck wy na-volgen. En nochtans en schamense sich niet, ick en weet niet wat voor verminckt' en afgekorte spreucken uyt te kippen, door dewelcke sy ons soecken wijs te maken dat Hilarius een voorstander is van hare dwaling. En wat belangt Ignatius diese by-brengen, indiens' hem eenigh aensien en credyt willen schencken 11), soo moetens' eerst bewijsen dat d'Apostelen een

1) geduerigh voornemen. 2) ghedichtsel. 3) ordeningh beteeckent. 4) tot. 5) behoort. 6) door. 7) respect. 8) [ ].

9) den. 10) ghekomen. 11) maken.

Tertullianus onveran derlick verstant in den handel van de Heylige DrieEenigheyt.

d'Oude Theologanten , en onder deselve Iustinns en Hilarius, wederlegghen overvloed el ick d' Antitrinitarisen, en belijden de rechtsinnige Leere van de HeyligheDrie-eenigheyt.

(p. 52.)

Ignatius een verdacht schrijver.

Sluiten