Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

I. 15. 6.

Toe-tredende tot de verklaringh van de krachten der ziele, soo betoont hy eerst datdeLeerebynae van alle de Philosophen verscheyden, onseker en duyster zy.

De heerlickheyt van de ziel wordt beschre-

de genade en kracht sijns Geestes. Want hy segt dat wy de heerlickheyt van Christus aenschouwende tot dat selve beeldt verandert worden als van des Heeren Gheest: die voorwaer in ons alsoo werckt, dat hy nochtans niet en maeckt dat wy eenwesich met Godt worden.

6. Het soude dwaesheydt zijn een beschnjvingh van de ziel t ontleenen van de Philosophen, onder dewelcke by nae niemant en is geweest, Plato alleen uyt-genomen, die grondelick beweert dat de ziel een onsterflick wesen is. Daer zijn oock wel andere Philosophen navolgers van Socrates die daer van yetwes melden: maer alsoo dat niemandt sulcks duydelick en opentlick leert, waer van hy selfs niet en was overtuyght. Doch 't gevoelen van Plato is daerom beter, om dat hy 't beeldt Godts aenmerckt in de ziel. Andere wederom binden de krachten en werckinghen van de ziel alsoo aen het tegenwoordige leven, datse deselve buyten t lichaem niet met allen overigh en laten. Voorders wy hebben voor henen uit de Schriftuyre geleert dats' een onlichaemlick wesen is: nu doen wy daer by, al hoewels' eygentlick in gheen plaets en is besloten, datse nochtans in het lichaem ghesteldt zijnde aldaer woont als in een huis : niet alleen om alle de deelen des lichaems 't leven te gheven, en alle de leden bequaem' en profijtelick' Instrumenten tot hare werckingen te maken, maer oock om te hebben d'opperhoofdigheyt in de regeering van des menschen leven, en niet alleen ten aensien van d ampten des türltlifkpn Wens . maar oock om hem tot den

Godsdienst op te wecken. Al hoewel dit laetst' in dese verdorven natuer niet klaerlick en wordt gesien, soo blijven nochtans daer van eenigh' overblijfselen midden onder de feylen en ghebreken inghedruckt. Want waer uyt komt het dat de menschen so grooten sorge dragen voor haer naem en eer, anders als uyt de schaemt? En waer uyt komt de schaemt anders als uit respect lot eerbaerheydt en deught ? Dewelck' haer begin en oorsprongh bekomen heeft daer uyt, datse verstaan geboren te zijn om gherechtigheyt te oeffenen: waer in het zaet der Religy besloten is. En gelijck de de mensch buyten alle twijfel geschapen is geweest om het Hemelsche leven te betrachten, alsoo ist van gelijcken seker, dat de kennis des selvigen levens in sijn ziel is in-gegraveert geweest. En voorwaer de mensch soude van 't voornaemste 1) ghebruyck en ghenot sijns

verstandts berooft zijn, indien hy gheen kennis en hadde van sijn eyghen ghelucksaligheyt, welckers volmaecktheyt in de ghemeenschap met Godt gelegen is. Daerom is dit het voornaemste \) werck van de ziel datse daer nae streve. Hoe meer yemant diensvolgens %) arbeyt om tot Godt te naderen, soo veel te meer redelickheyts en verstandts betoont hy te hebben in hem-selven. Al hoewel die gene, die voorgeven dat de mensch meer als een ziel heeft, te weten , een ghevoelicke en een rede-

licke ziel, yet waerschijnlicks schijnen voort te brenghen, dewijl nochtans in haer seggen geen vastigheyt en is, soo moetense verworpen en afghewesen worden van ons, immers soo wy gheen lust en hebben om in niet weerdige en onnutte dingen ons selven te pijnigen. Sy seggen datter eenen grooten strijdt is tusschen d'Instrumentele bewegingen en het redelicke deel der ziele. Even als ot de reden selfs oock niet oneens en ware met haer selven, en hare beraedtslaginghen en voornemens met malkanderen niet en streden als twee vyandighe heyrlegers. Maer dewijl dese beroert' en onrust voort komt uyt de verdorventheyt der nature, soo wort daer uyt verkeerdelick besloten, datter twee zielen zijn , om dat hare krachten met sulck eene gelijckmatigheyt niet over een en stemmen 3) alst wel behoorde. Voorts laet ick het aen 4) den Philosophen over, datse van de krachten en werckingen der ziele scherpsinnighlicker disputeeren en handelen, 't Sal ons ghenoegh zijn dat wy daer van hebben een eenvoudighe beschrijvingh die dienstigh is om de Godtsaligheydt op te bouwen. Ick bekenn dat die dingen die sy dien aengaende leeren waerachtigh, en niet alleen vermaeckelick, maer

oock profijtelick zijn geweten te worden ö) , en daer toe oock behendigh zijn ghevonden en t'samen ghestelt, en ick en wil van de study' en oefïeningh der selver de weet en leer-gierige niet afhouden. ïck stae dan voor eerst toe datter Vijf sinnen zijn , die nochtans van Plato liever ghenoemt worden Instrumenten , door dewelck' in het gemeen ghevoelen en begrijp, als in een seker vat, inghedruypt worden alle die dinghen die den mensch daghelicks voorkomen : en dat daer op volght de phantasie of bedenckingh, dewelck' oordeelt 't geen van 't ghemeen ghevoelen is begrepen: en daer nae noch de reden by dewelck' het algemeen en opperst' oordeel staet. En eyntlick 't verslandt, 't welck inspannend en rustigh opmerkende waerneemt 6) 't gheen de

Daer is in yeder mensch maer eene ziel.

1) principaelste.

Een kort eerhael van het ghevoelen der Philosophen, aengaende de krachten der ziele.

In Theaetetns.

1) principaelste. 2) (en seerder). 8) dragen.

4) gheef ick. 5) [ ]. 6) met een gespannen en stil ghesicht bemerkt.

Sluiten