Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

II. 1. 5.

1. Tot d'onschuldige creaturen.

Rom 8.

2. Tot alle Je nakomelingen Adams.

Dit is d'erffelieke verdorventheydt, of d'erf-sonde, en verkeertheydt der nature, die te voren goedt en reyn was.

(P- 87.)

Dewelcke gekomen is op alle de nakomelinghen Adams: tegen de Pelagianen en Celestinianen die anders gevoelen.

d'ondergang en doodt van sijn ziel. 't En is oock geen wonder dat hy door sijn afvalligheydt sijn gheslacht verdorven heeft, dewijl hy de gantsch' ordening van de natuyr in Hemel en op Aerden heeft om-gekeert. Paulus seght dat alle de creaturen suchten, zijnde der ydelheyt onderworpen tegen haren wil. Indien men de reden hier van wil ondersoecken, daer en is geen twijfel aen, of sy draghen een ghedeelt van die straffe die de mensch verdient heeft, tot wiens profijt en gebruyck sy gheschapen waren. Dewijl dan de vervloeckingh, die door alle d'oorden en streecken 1) der werelt boven en beneden woedet, ghevloeyt is uyt sijn misdaedt, soo en is 't niet vreemt dats' oock voortgespreyt zy tot alle sijne nakomelingen. Derhalven nae dat het Hemelsch beeldt in hem is verdonckert geworden, soo en heeft niet alleen hy ghedragen dese straffe dat in stede der wijsheyt, macht, heyligheydt, waerheyt, gerechtigheyt (met welcke verciersels hy bekleedt was geweest) seer ijsselicke grouwelen ingekomen zijn, te weten, blindtheydt, onmacht , onreynigheyt, ydelheyt, onrechtveerdigheyt: maer hy heeft oock sijn gheslacht in de selvigh' elenden in-ghewickelt en versoncken. Dit is die erffelicke verdorventheydt, dewelcke d'Oudt-Vaders benaemt hebben met den naem erf-sonde, verstaende door 't woordt sonde de verdervingh der natuyr die te voren goedt en suyver was. Over welck stuck onder hen veel strijdts gheweest is , dewijlder gheen saeck voor t ghemeen ghevoel vreemder was dan dese, te weten, dat door éénes menschen schuldt alle menschen schuldigh, en de sond' alsoo allen ghemeen worden soude. En | dit schijnt d'oorsaeck gheweest te zijn, waerom d'alder-oudtste Leeraers der Kercke dit stuck der Leer' alleen duysterlick en ter loops behandelden 2): immers niet soo klaerlick uyt-leyden dan behoorlick was. En nochtans en heeft dees' schuchterheydt 3) niet konnen beletten , dat Pelagius niet 4) en soude te voorschijn komen , wiens onheylig gedichtsel was : Dat Adam alleen tot sijn eyghen schade 5) gesondight, en sijne nakomelingen geen schaed' aen-gebracht hadde. Door dese listigheyt heeft de Satan ghepooght de sieckte toe te decken en alsoo ongheneselick te maken. Voorts als hy door een klaer ghetuyghnis der Schriftuyr overtuyght wierdt, dat de sonde van den eersten mensch overgegaen was tot alle de nakomelinghen: soo nam hy dese bespottelick' uytvlucht, Dats' overgegaen was niet door de

1) wijeken. 2) overliepen. 4) met 5) achterdeel.

3) af-schonwelickheyt.

geboorte, maer door de nae-volgingh. Soo hebben dan de goede Vaders (en voor allen anderen Augustinus) gearbeydt, om te bewijsen dat wy niet en worden verdorven door een boosheydt die wy na de geboort behalen en verkrijgen, maer dat wy een aengheboren onreynigheydt van ons moeders lijf mede brenghen. Dit te ontkennen was d'alderhooghst' onbeschaemtheyt. Maer daer en is niemandt die sich verwonderen sal over der Pelagianen en Celestinianen lichtveerdigheydt in dit stuck, soo hy maer uyt de schriften van dien heyligen Man doorsien heeft wat voor onbeschaemde beesten deselve geweest zijn in all andere poincten der Leere. Voorwaer de bekentenisse Davids is duydelick genoegh, als hy segt, Siet, ick ben in ongerechtigheyt geboren: ende in sonden heeft my mijne Moeder ontfangen. Hy en bestraft aldaeiniet de sonden van sijn vader of moeder: maer op dat hy de goedertierentheyt Godts t sijnwaerts te beter soud' aenprijsen, so haelt hy op de belijdenis van sijn eygene verkeertheyt, die hem van 's moeders buyck af heeft aengehangen. En dewijl het openbaer is dat dit in David niet en zy geweest een bysonder en eygen stuck, so volght daer uyt dat in sijn exempel aengewesen wort het gemeene lot en deel des gantschen menschelicken gheslachts. Wy alle dan die van onreyn zaedt afkomstig zijn, worden geboren verontreynigt door de besmettingh der sonde. Ja wy zijn voor Godts aenschijn vuyl en onsuyver, eer wy selfs het licht van dit leven aenschouwen. Want wie sal eenen reynen gheven uyt den onreynen? niet een. Voorwaer niet één gelijck in 't Boeck Jobs geschreven staet.

6. Wy hooren dat d'onreynigheyt der ouderen alsoo op de kinderen wordt overgedraghen 1), dats' alle te samen, sonder uytsonderinghe 2) van yemandt, in haren oorsprongh besmet zijn. En men sal 't begin van dese besmettingh niet vinden, ten zy dat wy tot den eersten vader van ons allen, als tot de fonteyn op-khmmen. Voorwaer men moet het daer voor houden, dat Adam niet alleen geweest zy de voort-teelder, maer oock gelijck als de wortel der menschelicker natuyr, en dat daerom in sijn verderf het gheslacht der menschen met recht is gheschonden gheworden. t Welck d'Apostel ons bekent maeckt door d'onderlinge vergelijckingh die hy tusschen Adam en Christus voorstelt. Daerom ghelijck, segt hy, door eenen mensche de sonde in de werelt ingekomen is, ende door alle menschen door-gegaen is, in welcken alle

Psalm 51. 7.

Tob 14. 4.

Niet alleen door navolginh,maer oock door voort-tcelingh : 't welck bewesen wort, 1. Door vergel ij cki n g tusschen Adam en Christus.

Rom. 5. 12.

1) overgestelt. 2) uytnemingh.

Sluiten