Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

II. 5. 17.

soo is dan dit het welck Godt alhier seydt, of een beloft, of een ghebodt. Is het een ghebodt, soo hebben wy aireede bewesen dat daer uyt gheen bewijs en volght tot voordeel van des menschen vermogen: is het een belofte, waer is dan de vervalling der belofte, dewijl Cain van de sond', over dewelck' hy hadde behooren te heerschen, is overwonnen ? Sy sullen segghen : Dat in de beloft' een stilswijgende condity besloten is, even als of 'er gheseydt wierdt, dat hy de sonde t'ondergebracht soude hebben, indien hy daer tegen hadde ghestreden. Maer wie sal doch dese verre ghesochte uytleggingh aennemen? Want indien dese heerschappij verstaen wordt van het heerschen over de sonde, soo kan een yeder sien dat het woorden zijn van een gebodt en bevel, waerdoor niet en wordt aengewesen wat wy vermogen , maer wat wy selfs boven ons vermoghen schuldi'gh zijn. Al hoewel oock de saeck selfs en de t'samensettingh der woorden vereyschen dat alhier ghemaeckt wordt een vergelijcking tusschen Cain en Abel: uyt dewelcke blijckt dat d' eerst-gheboren broeder: indien hy door sijn eyghen boosheydt niet en waer ergher gheweest als sijn jonger broeder, oock beneden den selven niet en soude gestelt zijn geworden. De tweede 17. Sy beroepen hen oock op 't 1) geplaets uyt den tUyg.enjs des Apostels, dewelcke sevdt, dat

.Brief tot den , JD . 1 i -n 1

d Romeynen. het niet en gaet nae yemandts willen noch eap. 9. vs. 16. loopen, maer nae Godts ontfermen : Hier uyt besluytense, datter yetwes is in de will' en in het pooghen, het welck al hoewel kleyn by sich selven, nochtans door Godes barmhertigheydt gheholpen zijnde , niet en zij sonder Antwoort. gheluckighen voortgangh. Maer waer 't datse de saeck die aldaer van Paulus verhandelt wordt, wijsselick overleyden, so en soudense dit gesegde 2) alsoo onvoorsichtelick niet mis| Orig. lib. 7. bruycken. Ick weet wel datse Origenes en Hierin imo»8.' ffiero- onymus by brenghen kunnen als toestemmers nym.diaiog.ï. van haer uytleggingh: Ick soud'oock Augusln pcllls- tinus wederom kunnen stellen tegen deselve: maer daer en is ons niet aen gelegen wat meeningh die mannen 3) ghehadt hebben, indien wy maer verstaen wat Paulus heeft willen seggen. Hy leert aldaer, dat de saligheydt bereydt is alleen voor den ghenen, aen 4) welcken Godt sich 5) verweerdight sijne barmhertigheydt mede te deelen : en dat de val en ondergangh blijft over allen die hy niet en heeft uytverkoren. Hy hadd' het lot en deel der verworpenen aenghewesen door 't exempel van Pharao: en de sekerhevdt der verkiesingh

bevestight met dit getuygenisse van Moses: if j BI

1) gebrnyeken oock 't. 2) sprenck. 3) [ ].

4) den. 5) [].

Ick sal barmhertigh zijn, dien ick barmhertigh zijn sal. Hier op maeckt hy dit besluyt:

Dat het niet en gaet nae yemandts willen of loopen. maer nae Godts ontfermen. Indien dit Antwoortop aldus verstaen wordt, te weten, dat de will' een In"ret,enen arbeydt niet ghenoeghsaem en zijn om dats' al te swack zijn tot soo een sware saeck: soo soude dit van Paulus niet seer bequamelick zijn gesproken. Wech dan met dese arghlistigheydt: Het en gaet niet nae yemandts willen of loopen: Ergo daer is eenighen wille, daer is eenigen loop. Want het gevoelen van Paulus is eenvoudiger, te weten: Daer en is geenen wille, daer en is gheenen loop, die ons den wegh maken tot de saligheydt, dit doet alleen de barmhertigheyt Godts. Want hy spreeckt hier niet anders dan hy doet tot Titus, alwaer hy schrijft: Dat 1' de goedertierenheydt Godts onses Salighmakers, ende \sijné\ liefde tot de menschen verschenen is, niet uyt de wereken der rechtveerdigheyt die wy gedaen hebben , maer nae sijne barmhertigheyt. De ghene die beweeren dat Tweede antPaulus alhier te kennen gheeft datter eenighen wille, datter eenigen loop is, om dat hy loo- on gerij rcthcyt. chent 1) dat het gaet na yemandts willen of loopen, die en souden het selfs in my 2) niet toelaten, indien ick 3) op een ghelijcke wijse dorst te beweeren 4), dat wy eenighe goede wereken ghedaen hebben , om dat Paulus ontkent 5) dat wy uyt de goede wereken die wy hebben gedaen, Godes goedertierenheydt verkreghen hebben. Indiens eenig' feyl sien Derde antin dese redeneering 6), soo moghens' haer ™2U°J' ooghen op doen, en sy sullen bevinden dat Epist. 107. in haer eyghen 7) argument ghelijck bedrogh ad steeckt. Dese reden daer op Augustinus steunt is oock sterek en bondigh: Indien,

seght hy , daerom geseydt wierdt dat het met en gaet nae yemandts willen noch loopen,

om dat de will' en loop niet genoeghsaem en zijn: soo soud' oock in't tegendeel mogen geseydt worden, dat het niet en gaet nae Godes barmhertigheydt, om dat die oock 't werek alleen niet en doet. En dewijl dit laetst' ongerijmt is, so besluyt Augustinus met recht, dat dit van Paulus daerom gesproken is, om dat de mensch gheen goede will' en heeft, 't en zy datse van den Heere bereydt worde: niet als of wy niet en moesten willen en loopen, maer om dat Godt dese twee in ons werekt. Even soo onverstande- De 3. piaets iick wordt ook van sommige verdraeyt dit "y^-Cor-s.». segghen van Paulus : Wy zijn Godts mede- Antwoort. werekers, het welck buyten twijflel verstaen wordt alleen van de Dienaers en Leeraers:

1) versaeckt. 2) selfs my. 3) []. 4) te beweeren,

5) versaeckt. 6) reden-kavelingh. 7) [ ].

Sluiten