is toegevoegd aan je favorieten.

De tweede brief van den apostel Paulus aan de kerk te Korinthe

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

gebeurd is. Indirect mag men er in hooren een verklaring, dat Paulus de waarheid spreekt, dat hij inderdaad in den derden hemel is opgetrokken, hoe dan ook. 'Aoxayévza spreekt van het plotselinge, ineens was Paulus in den derden hemel. Tóv zoiovzov, weer een vage uitdrukking, gelijk Paulus die vroeger gebruikte van de Judaïsten, als hij hen niet wilde noemen, io : n. De derde hemel is de plaats, waar de gezaligden zijn, vgl. blz. 432. Het meervoud ovquvoL kan pluralis intensivus zijn, maar kan ook aanduiden, dat ovQavóq in meer dan één beteekenis wordt gebruikt. Wij vinden ovQavóq gebezigd voor den wolkenhemel x) (eersten hemel), den sterrenhemel of het uitspansel (tweeden hemel), en den hemel der hemelen, waar God zich in het bijzonder openbaart aan engelen en zaligen 2). Deze laatste wordt als de bovenste gedacht, het is de derde hemel, waar hij, die opgetrokken wordt, het laatst komt3). Wij denken bij zqiz0$ ovttavóq liever niet aan een gradatie in den hemel. Het is wel waar, dat 1 Kor. 15 : 42 spreekt van verschil, maar dat is een verschil in tfo|ec, niet een verschil ten aanzien van den ovQavóq. Zulk een verschil laat zich wel uit Hebr. 9 : 24 afleiden, maar dan zóó, dat alleen Christus het heiligdom in den hemel betreedt. De Openb. spreekt niet van graden in den hemel. Daarom denken wij bij z<jizoq oiujavóq niet aan één, c.q. den hoogsten graad van den hemel, maar aan de bovenst gelegen hemel, waar de Heere zich het duidelijkst openbaart4).

3, 4. Vs 3 gaat door in denzelfden toon, waarin vs 2 is geschreven en spreekt weer van den zoiovzoq. Ook verder is er overeenstemming, omdat de bouw van vs 2 en die van vs 3 eveneens dezelfde is. Dat valt te meer op, wanneer wij zien, dat het laatste stuk van vs 4 geen parallel heeft in het

') Vgl. u-QSTayt]oóutda èv ve<péXaig, 1 Thess. 4 : 17.

2) Vgl. yQJZao&v] zó zéxvov avzrjg jigóg zöv ■O-eöv xai jtQÖg róv ■d-QÓvov avzov, Openb. 12 : 5.

3) Vgl. I. Drusius, Annotationes, Franeker, 1612, bl. 262 vlg.

4) Dat Paulus de voorstelling van zeven hemelen heeft gehad, zoodat er nog vier waren, hooger, dan dien de apostel bereikte, is niet alleen door niets aangeduid, maar in strijd met den tekst, die onderstelt, dat de apostel kwam op de hoogst mogelijke plaats. Wij doen het best bij Paulus niet de voorstelling van een groot aantal in graad onderscheiden hemelen aan te nemen, omdat elders in zijn brieven niets naar zulk een voorstelling wijst. Later is in allerlei litteratuur de voorstelling van een aantal elkander overtreffende hemelen niet ongewoon. Zie daarover, en ook over het paradijs, b.v. de breede uiteenzettingen in de kommentaren van Bachmann, Lietzmann, Strack-Billerbeck, Windisch; dan F. Dijkema, Paulus' Visioen, Nieuw Theol. Tijdschr., 27. 2, 1938, bl. 133 vlg.; I. de Vuippens, Le Paradis Terrestre au troisième ciel, Parijs, 1925, passim.