Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

het zuiverst wanneer zij zich richt op het voorbijgegane. Gedurende het verloop van een zielsproces zelf kunnen wij vaak moeilijk tegelijk toeschouwer zijn, maar de herinnering biedt ons menigmaal veel materiaal dat wij dankbaar gebruiken mogen.

Vele bezwaren tegen de methode der zelfwaarneming kunnen ondervangen worden door haar op ruimen schaal toe te passen. Men kan b.v. aan twintig menschen vragen zichzelf nauwkeurig op een bepaald punt te observeeren, en hun vragenlijsten voorleggen die het onderzoek gemakkelijker maken. Verkrijgt men op die wijze een twintigtal getuigenissen, dan heeft men vasteren grond onder de voeten. De eenzijdigheden in het getuigenis van den één worden in dat van den ander aangevuld. Daarom wordt in de moderne psychologie de enquêtemethode veelvuldig toegepast. Daarbij komt het er dan op aan de vragen zoo te stellen dat ze zelf niet suggestief werken, maar een betrouwbaar beeld verschaffen kunnen van wat in den ondervraagde is omgegaan.

Naast deze opzettelijke getuigenissen kan men ook gebruiken de talrijke onopzettelijke die ons de geschiedenis bewaard heeft en nog steeds bewaart. Zulke boeken als b.v. de Belijdenissen van Augustinus, bekeeringsgeschiedenissen in het algemeen, levensbeschrijvingen en zoovele andere boeken zijn uitnemend te benutten bij het zielkundig onderzoek.

Als uiterst vruchtbaar beschouwt men voorts de „phaenomenologische methode . Men verstaat daaronder het systematisch beschouwen van het psychische, het schouwen en beschrijven der gegevens in hun eigenaardigheid, het haarfijn analyseeren van complete belevingen; ze vooronderstelt een bijzonder talent tot zelfwaarneming, een scherpen blik op samenhangen en nuances, een meer dan gewone beheersching der taal voor het beschrijven, een fijne, bijna dichterlijke intuïtie. Als model kan dienen de analyse der „sympathiegevoelens" door Scheler.

En eindelijk is er de kunstig geschikte psychologische proef. Deze proeven kunnen vooral gehouden worden bij het onderzoek van de lagere, minder ingewikkelde verschijnselen van het zieleleven. Zoo kan b.v. de' tijd van een reflexbeweging en van een bewuste reactie zorgvuldig gemeten worden. Ook kan de betrouwbaarheid der zintuigelijke waarneming, de schatting van graadonderscheidingen enz. aan scherpe proeven onderworpen worden. Op het terrein van het geheugen en van associatie zijn ook allerlei proeven mogelijk die voor een groot deel ook vruchtbare resultaten kunnen afwerpen. Met name de Würzburgsche school heeft zich t.a.v. het denk- en wilsonderzoek groote verdienste verworven. Op die wijze heeft de zielkundige proef haar intocht gedaan in de psychologie, en het kan niet geloochend worden dat wij aan haar veel goeds te danken hebben.

Behalve deze algemeene werkmethodes zijn er nog bijzondere die ook in sommige gevallen van beteekenis zijn. Zoo is er de bestudeering van de zielsziekten die wel eens aangaande bepaalde verschijnselen bij gezonden een juist inzicht verschaffen kan.

Langs al deze wegen kan zich de zielkunde materiaal verzamelen. Nu de psychologische belangstelling zoo sterk ontwaakt is neemt de stof voortdurend toe en verbreedt zich het uitzicht naar alle kanten. Hoe

Sluiten