Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

opwekken dat wij, waar wij vijf zintuigen plegen te onderscheiden, ook te doen hebben met vijf groepen van gewaarwordingen. Deze conclusie ware niet geheel juist, want het getal gewaarwordings-groepen bedraagt zelfs waarschijnlijk het dubbele daarvan. Het is niet moeilijk in te zien waarom wij tot een zoo groot getal besluiten moeten.

1. Allereerst toch hebben wij te doen met het belangrijke gebied der gezichtsgewaarwordingen, waarvan het oog het fijn gevormd orgaan is. Deze groep is een van de meest gewichtige in het geheel van het zieleleven.

2. De tweede groep is die der gehoorgewaarwordingen, die ons door middel van het oor uit de buitenwereld toevloeien.

3. De derde groep vormen de reukgewaarwordingen, met het orgaan van den neus.

4. In de1 vierde plaats hebben wij te doen met de smaakgewaarwordingen, ons verschaft door tong en gehemelte.

5. De vijfde groep vinden wij in de tastgewaarwordingen. Deze vertellen ons of een voorwerp hard of zacht, glad of ruw is. De geheele huid kan tot deze gewaarwordingen als orgaan gebruikt worden, hoewel vooral de vingertoppen er het meest toe geëigend zijn.

6. In de zesde plaats ontmoeten wij de gewaarwordingen van warmte en kou, ook wel thermische gewaarwordingen genoemd. Ook deze worden ons door alle plaatsen van onze huid verschaft. Toch zijn ze uiteraard iets geheel anders dan de tastgewaarwordingen. Het is immers iets gansch anders of ik van een ding zeg dat het hard of zacht, dan wel of ik zeg dat het koud of warm is. Het kan zacht en warm, koud en hard, maar ook omgekeerd koud en zacht enz. wezen. Dat wijst al uit dat wij hier duidelijk onderscheid te majcen hebben.

7. De zevende groep gewaarwordingen vinden wij in de zoogenaamde pijngewaarwordingen, de minst aangename maar misschien wel de meest nuttige van alle. Niet alleen de huid, maar vrijwel elke plaats van ons lichaam kan zulke gewaarwordingen te voorschijn roepen. De ontstoken wortel van een kies, elke afwijking in een der organen, verraadt zich ons door de pijn die wij daarbij gevoelen. Ook deze groep moet geheel afzonderlijk gehouden worden.

8. Ten achtste stuiten wij op de groep van de zoogenaamde kinaesthetische gewaarwordingen, dat zijn die gewaarwordingen die ons vertellen over werkingen van onze spieren. Zij houden ons ervan op de hoogte hoeveel kracht wij tot een bepaald werk uitoefenen, hoe wij een bepaalde beweging tot een goed einde brengen. Door deze gewaarwordingen kunnen wij de zwaarte van een gewicht op de hand taxeeren, behouden wij ook een herinnering van vroegere bewegingen, die ons bij het leeren spreken, loopen, fietsen, zwemmen enz., te stade komt. Het orgaan van deze gewaarwordingen vinden wij in de sensorische zenuwen, die met de spierbundels samenloopen, en vooral in de gewrichten stations vormen, vanwaar ons de berichten bereiken kunnen.

9. De negende groep vormen de zoogenaamde evenwichts-gewaarwordingen. Zij vertellen ons van den stand van het lichaam. Het orgaan van deze gewaarwordingen schuilt achter het oor, bij storing van dit orgaan gevoelen wij duizeligheid. De gewaarwordingen van deze klasse spelen in het algemeen slechts een ondergeschikte rol in ons leven.

Sluiten