Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

En ten derde, al zon de theorie hoegenaamd geen vrucht afwerpen voor de practijk, wat echter geenszins het geval en ook ondenkbaar is, zij heeft toch op en voor zichzelve waarde. Immers doet zij ons bij het belangrijk werk der opvoeding met bewustheid | leven. En bewust te leven, is het voorrecht en de heerlijkheid van den mensch. Al zouden wij met de studie der paedagogiek niet anders bereiken, dan dat ons inzicht in het_beginsel en wezen, in de methode en het doel der opvoeding verhelderd werd, dan zou de arbeid, daaraan besteed, dubbel beloond zijn. Want opvoeding van menschen is eene van de gewichtigste en heerlijkste werkzaamheden, door God aan menschen toebetrouwd.

De 'belangrijkheid der paedagogiek is bovendien in hooge mate daardoor toegenomen, dat de vroegere eenheid van wereldbeschouwing voor allerlei'verschil en tegenstelling heeft plaats gemaakt. ^Opvoeding behoort niet tot de „neutrale zone", indien deze overigens ook mocht bestaan, maar zij hangt ten nauwste met heel onze wereld- en levensbeschouwing saam. Zij staat in verband ~ met en wordt in geheel haar wezen door onze godsdienstige en zedelijke overtuigingen bepaald. Al naarmate wij denken over God en'wereld, over leven en geschiedenis, over den oorsprong, het wezen en de bestemming van den mensch, zal onze opvoeding^ en ook onze paedagogiek verschillen. Religie en ethiek, philosophie en psychologie leveren de beginselen, waaruit de paedagogiek wordt afgeleid, en leggen de grondslagen, waarop ze gebouwd wordt. _

Wel is in den nieuweren tijd het streven opgekomen, om evenals andere wetenschappen, zoo ook de paedagogiek van alle theologie en philosophie los te maken, en in de positieve phase te doen overgaan. Ze zou dan niet langer van zoogenaamde speculatieve dogmata of abstracte theorieën mogen uitgaan, maar opgebouwd moeten worden op een empirischen, algemeen-wetenschappelijken, hetzij dan historischen, physiologisch-psychologischen, of experimenteel-paedagogischen grondslag1). Maar dit streven moet bij de paedagogiek, evenals elders, op teleurstelling uitloopen. Want niet alleen is de opvoeding in haar eeuwenlange geschiedenis en veelomvattende, bij elk kind weer verschillend genuanceerde taak

*) Verg. bijv. Ludwio Stein, An der Wende des Jahrhunderts. Freiburg 1899 bl. 272—288. Id. Die sociale Frage im Lichte der Philosophie. 2te Auflage. Stuttgart 1903 bl. 540—550 en voorts mijn: De nieuwe Opvoeding, Kampen J. H. Kok 1917 bl. 36 v.

Sluiten