is toegevoegd aan je favorieten.

Groote denkers

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

van een macht, die boven de geschapen wereld uitgaat en haar Grond is, dat is zij moet komen van God. Deze verheffing nu is voor het religieuse bewustzijn een daad van genade en wel in den vorm van verlossing, die daarin bestaat „dass der Mensch im Bewusstwerden seiner centralen, einheitlichen, wurzelhaften, metaphysischen Abhangigkeit von Gott sich über die peripherische, endlos zersplitterte und verastelte phanomenale Abhangigkeit von der Welt hinausgehoben fühlt und in der absoluten, metaphysischen Abhangigkeit von dem absoluten Weltgrunde zugleich jenes Gefühl der Freiheit gewinnt, das er im Kampf des eigenen Ich gegen die phanomenale Abhangigkeit von der Welt vergebens sucht". Deze vrijheid is vrijheid in God.

In zijn Religions-metaphysik behandelt Hartmann dus allereerst de metaphysica van het religieuse object (de theologie), daarna die van het religieuse subject.

In het eerstgenoemde deel komen de bekende bewijzen voor het Godsbestaan aan de orde. Dezen worden door hartmann weder in hunne waarde hersteld en wel in verband met het wezen Gods, dat als verheven boven alle geschapenheid toch wederom de voorwaarde en drager van wereld-wording en proces heeten moet. Ook de eigenschappen Gods worden in dit verband besproken en het blijkt, dat de Absolute Geest o. a. almachtig (wil) en alwetend (idee) heeten moet. Toch is Hij niet bewust, aangezien, gelijk wij zagen, volgens hartmann het bewustzijn tot voorwaarde heeft zinnelijke gewaarwording, passiviteit. Dus hangt het bewustzijn aan de receptiviteit, de psychische reactie op een van buiten komende actie. Deze echter is bij God niet mogelijk, omdat er voor Hem geen „daar buiten" is, waardoor Hij kan worden geafficeerd. God is de Absolute productiviteit en voor receptiviteit is in Hem geen plaats, aangezien er niets bestaat, wat Hij zelf niet als lid Zijner eigen innerlijke veelvuldigheid heeft gezet. Daarmede vervallen dan ook zelfbewustzijn en persoonlijkheid als wezens-eigenschappen Gods, hoewel natuurlijk aan den anderen