is toegevoegd aan uw favorieten.

Groote denkers

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

12

voorstellingsbeeld. Dus wordt de wereld der „Dinge an sich" slechts gedacht door den menschelijken geest, door

het menschelijk ik.

FICHTE acht het dan ook van groot belang, dat men zich van deze waarheid goed bewust zij. Hij is ervan overtuigd, dat de ware vrijheid alleen op deze wijze den mensch opeischen kan.

Wie allereerst een wereld van „Dinge an sich", van zij nde dingen vooronderstelt en dus meent, dat zijn bewustzijn, zijn ik daarvan resultaat moet heeten, hij kan nimmer de vrijheid des geestes zich eigen maken. Hij weet zichzelf afhankelijk van de wereld van „dingen" daar buiten hem, hij moet materialist, fatalist worden. Hij moet komen tot de conclusie: mijn bewustzijn is geboren uit het doode zijn daarbuiten, derhalve: ik ben niet i k en vrij, maar slechts resultaat.

Hierboven hebben wij gezien, hoe voor FlCHTE zelf het uur der vrijheid sloeg, toen hij Kant's grondgedachte leerde kennen, toen hij besefte, hoe de mensch met zijn geestesvormen de voorwaarde zoude zijn tot de „werkelijke" wereld. Hoe dus deze mensch niet gedetermineerd mocht heeten door een stoffelijke wereld maar hoe deze wereld veeleer omgekeerd een wereld zijner gedachten blijkt. Deze ontdekking had hem zelf gebeurd uit matte moedeloosheid en hem doen worden, wat hij naar zijn innerlijken aanleg aireede

was: een man van de vrije daad.

Alle realisme, dat de wereld van zijnde dingen primair acht aan het ik, stond hem tegen als leidende tot noodlots-leer.

Alleen het idealisme, dat het ik als eerste huldigt, dat de overtuiging draagt: het zijn van de dusgenaamde werkelijke wereld" is veeleer resultaat van het ik (niet omgekeerd); alleen dit idealisme houdt voor FlCHTE levensenergie in. Het idealisme slechts kan den mensch waarlijk vrij maken. Want het begint niet met het doode zijn, het bezint zich op de daad van het ik, dat het niet-ik, de „werkelijke" wereld zet.