is toegevoegd aan uw favorieten.

Dr. Herman Bavinck

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Blijkens den stijl en uit wat allengs publiek geheim werd, fungeerde hij als penvoerder. x) Doch daarmee opende hij ook de ventiel van zijn hart en was de grootste spanning geweken. Lang kon hij iets opkroppen, maar als hij het eenmaal krachtig had geuit, was het ook goeddeels van hem af. Hij mocht er in persoonlijk gesprek zoo af en toe nog eens op terugkomen, maar het neep zijn gedachten niet dicht tot een cirkel, waardoor hij niet kon heen breken.

Neen, hij werd gekweld door problemen, die hem reeds geruinien tijd hadden bezig gehouden, maar die door den uitgebroken oorlog hem eerst recht schrik begonnen aan te jagen. Op grond van allerlei navorschingen meen ik deze problemen tot drie te kunnen herleiden: het toekomst-, het Schrift- en het kuituurprobleem.

Om met het eerste te beginnen. In grauwe kleuren kon B a v i n c k soms het heden afschilderen.Een proeve volsta. „Waarlijk, men moet al van eene zeer optimistische natuur zijn, om op de vraag, of wij zedelijk vooruitgaan, een bevestigend antwoord te geven. Zonder lofredenaar van het verleden te wezen, kan men met Dr. Ritter in het werk : Eene halve Eeuw, met zorge voor de toekomst vervuld zijn. Er is zonder twijfel vooruitgang, vooruitgang in kennis, in welvaart, in beheersching van de krachten der natuur, maar daarnaast ook een snelle vooruitgang in speculatie, waarvervalsching en faillissementen; in café-chantants, huizen van ontucht, alcoholisme, absinthgebruik en opiumschuiverij ; in vrije liefde, bandeloosheid, misdaad en zelfmoord. De uitkomst leerde, dat de nieuwere, materialistische wereldbeschouwing en de treurige toestand van de kerk en hare dienaren de meeste arbeiders van Christendom en godsdienst ten eenenmale had vervreemd en zelfs aan alle hooger ideaal had doen ontzinken. En zoo is het niet alleen in de lagere, maai het is minstens even erg in de hoogere standen der maatschappij.... Er wordt daarin een afgrond van ongerechtigheid openbaar, een wereld van onzedelijkheid, leugen en bedrog. Van hoogere belangui, van ideale beginselen is schier geen sprake meer; alles draait om vrouwen en geld. Utilisme en egoïsme zijn de sterkste motieven,

*) Amsterdam, W. ten Have, 1915. De analyse van deze brochure öoort natuurlijk in het hoofdstuk: „Bavinck en het politieke leven" thuis.