is toegevoegd aan uw favorieten.

Toekomstbeelden uit vijf eeuwen

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Fichte de ecumeniciteit voor de wetenschap reserveert en er niet aan denkt ook het geloof hierbij in rekening te brengen. Dit is teekenend voor de suprematie, die door Fichte aan de wetenschap wordt toegekend en zijne onwennigheid ten aanzien van Kerk en godsdienst.

Als wij het beeld van Fichte nauwkeurig bezien, komt ons van zelf de woordverbinding nationaal-socialistisch op de lippen. Deze staat is socialistisch; de enkele, zijn belang en recht, staat niet voorop; zelfs niet dat van de collectiviteit der enkelen. De staat reikt daarboven uit, als een organisme van eigen soort, dat beslist, wat recht en belang is. Hier hebben wij te doen niet slechts met eene natuurlijke, maar met eene redelijke grootheid. En tegelijk is dit socialisme nationaal. Het houdt halt voor de natuurlijke grenzen van eene landstreek, rivieren, zeeën, bergen, en vat op dien grondslag de bewoners samen. En deze bewoners zijn, in Europa althans, Germanen of door den Germaanschen geest gevormden. Redelijk en natuurlijk zijn op eigenaardige wijze verbonden in den gesloten handelsstaat. Alleen de wetenschap heft zich daarboven uit. Zij is internationaal, maar dit voorbehoud, dat den philosoof in Fichte eert, doet niet af van de autarkiegedachte zooals hij haar ontwikkelt.

Ten opzichte hiervan staat het tegenwoordige Duitschland wel zeer dicht bij Fichte. Ook hier het socialisme en dit opgevat als eene gemeenschap, die boven de enkelen uitgaat en dezen van bovenaf leidt en tegelijk het nationalisme met zijne natuurlijke bindingen, in bodem en bloed. Het is niet te verwonderen, dat in den gesloten handelsstaat trekken, trekjes soms, voorkomen, die wij in het tegenwoordige Duitschland terugvinden. Het is alsof het vliegtoestel over den grond scheert en dezen bijna aanraakt, als wij Fichte hooren spreken over de autarkie en hoe zij wordt toegepast naar binnen en naar buiten. Zijn „Geschlossener Handelsstaat gelijkt op een program voor het economische en politieke leven van het tegenwoordige Duitschland, dat dit trouwens zeer goed weet. Zelfs de eigenaardige beschouwing van de geschiedenis, die tegenwoordig zooveel opgang maakt, met haar nadruk op het specifiek Germaansche bestanddeel van het Europeesche leven, ontbreekt bij Fichte niet. Daarbij missen wij in zijn „Handelsstaat", bij alle beroep op ras en volk, eene positieve afwijzing van de NietAriërs, bepaaldelijk van de Joden, al was de afkeer van dezen