is toegevoegd aan uw favorieten.

Von Hartmann

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

2e druk onder den titel „Das sittliche Bewusstsein", 1886); „Religionsphilosophie", 2 deelen (1881/82); „Aesthetik", 2 deelen (1886/87); „Kategorienlehre" (1896); „Geschichte der Metaphysik", 2 deelen (1899/1900); „Die Moderne Psychologie" (1901); „Die Weltanschauung der modernen Physik" (1902); „Das Christentum des neuen Testaments" (1905 als tweede druk van vroeger, onder het Pseudoniem F. A. müller, 1870, uitgegeven „Briefe über die Chr. Religion"); „Das Problem des Lebens" (1906). Na zijn dood werd nog een geheel gereed „System der Philosophie im Grundriss" (8 deelen) gevonden en door Hartmann's weduwe uitgegeven.

Wederom tegen de chronologische orde in laten wij de uiteenzetting van Hartmann's systeem op dat van Schopenhauer volgen.

Allereerst toch sluit Hartmann zich onmiddellijk aan bij schopenhauer's terminologie, die de wereld in hare tweeledigheid onderscheidt als wil en voorstelling.

Maar dan ook is er geen der wijsgeeren sinds Kant meer geschikt om onzen empiristischen tijd voort te leiden tot hooger bezinning aangaande het wezen der dingen dan juist deze von Hartmann. Hij toch wenscht speculatieve resultaten te winnen naar inductief-natuurwetenschappelijke methode. Het gansche weten van onzen tijd beheerschende, gaat hij aldus voort tot de beschouwing van de hoogste en diepste problemen.

Op grond hiervan achten wij Hartmann's stelsel een uitnemende voorbereiding tot recht verstand der hoofd-gedachten van Fichte, Schelling en hegel, aan welke gedachten onze tijdgenoot veelal afgestorven is en die toch weder levend voor hem zullen moeten worden, zal hij in den waren zin des woords „op de hoogte" heeten.

Al leiden Hartmann's ideeën in tot de stelsels der genoemde denkers, men vergist zich, als men waant, dat ze er niet tevens boven uit zouden gaan. Dit is zeer zeker het

94