is toegevoegd aan uw favorieten.

Fichte

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

dingen gewekt en gevormd? Of veeleer omgekeerd: is die wereld van „werkelijke dingen", de wereld daarbuiten de menschelijke voorstelling een schepping uit het denken, de voorstelling zelve.

Fichte's bedoeling is niet, dat de werkelijke wereld, het n i e t - i k, er niet wezen zouden. Wij zullen hieromtrent beter worden ingelicht. Zijn overtuiging gaat slechts hiernaar uit, dat hij de wereld der voorstellingen, de wereld van het ik primair acht aan de wereld der zoogenaamde „Dinge an sich"; en dat v/ij derhalve gedwongen zijn, om de eerste (de wereld der voorstelling) niet een schepping van de wereld der dingen opzichzelf te achten. Integendeel omgekeerd, de wereld der voorstelling is de eerste, zij is primair en de werkelijke wereld daar buiten is afhankelijk van deze.

De groote verdienste van Kant zou dus geweest zijn, dat hij tot de ontdekking kwam, hoe de wereld der „dingen" daar buiten zich richt naar de wereld der voorstelling, niet omgekeerd (gelijk het naieve realisme dat wil).

De menschelijke geest met zijn aanschouwings- en denkvormen, het subject, is aldus voorwaarde tot de bestaanswijze van de voorwerpelijke wereld, het object.

Is Kant te prijzen, dat hij het karakter van den menschelijken geest (het subject) als voorwaarde tot de bestaanswijze van het zoogenaamde „object" speurde, de critische philosoof ging volgens flchte in deze niet ver genoeg.

Hij toonde zeer zeker aan, dat de aanschouwings- en denkvormen, aan genoemden menschelijken geest eigen, orde brengen in den chaos der zinnelijke gewaarwordingen en dat daarom deze vormen in zooverre scheppers van de geordende wereld der voorstelling heeten mogen; maar Kant nam de kategorien en aanschouwings-vormen uit de logica over. Hij leidde ze niet voldoende af uit het wezen der intelligentie zelve. Dat wil dus zeggen: volgens flchte ging Kant niet ver genoeg terug. Uit den aanleg van den menschelijken geest

158