is toegevoegd aan uw favorieten.

Fichte

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

zijde wordt geschoven, gelijk dit trouwens door alle groote denkers na Kant (uitgezonderd schopenhauer) geschiedde.

Iemand heeft het aangaande Fichte uitgesproken: in hem trad de denker op, de methodische geest, die juist de centrale gedachte van Kant's leer, n.1. de zelfhandhaving van het denkende ik, de souvereiniteit van het subject, systematisch zoude ontwikkelen en zijn tijd erop wijzen, dat hier de menschengeest begonnen is, zichzelf in zijn toenmalige rijpheid te begrijpen. flchte heeft zijn historische roeping volkomen klaar erkend, wijl hij zich als den profeet van deze idee beschouwde, de profeet, die niet moede werd, den mensch uit het net der relaties van de zinnelijke wereld tot de kennis van zijn ware bestemming te brengen.

Iedere goede zaak in deze betrekkelijke wereld heeft echter ook een kwaden kant. Zoo werd FlCHTE door zijn uitgangspunt tot eenzijdigheid gedreven. Als leerling van Kant ging hij uit van de redelijkheid des subjects, het ik en het gelukte hem niet voldoende ook de redelijkheid van het object (de natuur) haar recht te laten wedervaren. Wellicht stond hem hier in den weg zijn overigens schoone karaktertrek, dien hij weergaf in de woorden, aan zijn vrouw geschreven : „Bei mir geht die Bewegung des Herzens nur aus vollkommener Klarheit hervor".

De grond-gedachte, die Fichte's stelsel draagt, is ons intusschen voorloopig duidelijk geworden.

Kant's ontdekking aangaande het spontaan vermogen van den menschelijken geest om de wereld der zinnelijke gewaarwording naar denk- en aanschouwings-vorm a priori te ordenen, werd voor FlCHTE de openbaring zijns levens, waardoor hij tot klaarheid kwam aangaande eigen grondidee. Vroeger was hij zelf in een determinisme bevangen, dat den mensch als resultaat beschouwt van de „werkelijke" wereld en hem aldus van deze wereld afhankelijk acht. Dit determinisme drukt hem en zoude hem bijna tot vertwijfeling hebben gebracht, — toen de kennismaking met Kant's leer de wereld als het ware voor hem keeren deed. N u begreep

162