Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

En niet slechts in de groote daad openbaart zich God maar Hij is overal, waar de individu — ook de minst aanzienlijke — in Hem is opgegaan. Een menschenleven, dat in de verschijningswereld aan niets rijk is dan aan mislukking, kan toch een leven in God zijn.

Ook een stand, een volk, dat zijn roeping verstaat heeft een menschheidstaak om Gods-wil te volbrengen. Daarom verheugt zich de echte patriot vanwege zijn volk, omdat hij het Goddelijke liefheeft, dat in zijn volk verschenen is en verschijnen moet. In ieder volk, dat „seiner Eigenheit gemass sich entwickelt und gestaltet, tritt die Erscheinung der Gottheit in ihrem eigentlichen Spiegel heraus, so wie sie soll" (VII, 467). Zoo hebben de edelen van het oude Rome, wier zin en denken nog onder ons leeft en ademt in hun monumenten, aan de eeuwige roeping hunner stad geloofd en daarom: „Bis auf diesen Tag lebet das, was wirklich ewig war in ihrer ewigen Roma, und sie mit demselben in unserer Mitte fort und wird in seinen Folgen fortleben bis ans Ende der Tage" (384).

Dus is het zedelijk doel gemeenschappelijk en „wie slechts voor zichzelf zorgen wil in zedelijk opzicht, hij zorgt niet eens voor zich, want zijn einddoel moet zijn, voor het gansche menschengeslacht te zorgen. Zijne deugd is geen deugd maar een slaafsch loonzoekend egoïsme" (IV, 234/5).

En het kan ook niet anders. Want „Die Religion erhebt ihren Geweihten absolut über die Zeit als solche und über die Verganglichkeit und versetzt ihn unmittelbar in den Besitz der Einen Ewigkeit. In dem Einen göttlichen Grundleben ruht sein Bliek und wurzelt seine Liebe" (VII, 235).

Ook den studeerende betrekt Fichte aldus: „sub specie aeternitatis . Immers „der letzte Zweck alles seinen Studierens ist der, dass das Göttliche in ihm erscheine und sich darstelle von irgend einer neuen Seite; dafür aber muss er in derjenigen sittlichen Unbefangenheit und Unverdorbenheit erhalten werden, in welcher allein sich die Gottheit abbilden kann" (VI, 455). Daarom „Das Studieren ist ein Beruf!" (458)- >,Der wahre Gelehrte treibt seine Wissenschaft nicht

190

Sluiten