Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

hoe verhoudt de bewuste intelligentie zich tot de natuur?

Object (natuur) en subject (menschelijke geest) n.1. zijn verwant, stemmen met elkaar overeen en wel in tweeërlei zin: allereerst richt de menschelijke voorstelling zich naar de wereld daar buiten. Want al wat menschelijke kennis heet wordt geput uit deze wereld. Maar dan ook omgekeerd : de menschelijke geest oefent invloed op de wereld van rondom en wel in practischen zin. In het eerste geval (de menschelijke geest ontvangt kennis uit de objectieve wereld) ontstaan de voorstellingen noodzakelijker wijze en onwillekeurig. Want de wetenschap wordt den mensch opgedrongen naar innerlijke noodwendigheid. Maar in het laatste geval (de menschelijke geest beheerscht de wereld van rondom) is daar willekeur en vrijheid bij den mensch.

Naar dit gezichtspunt deelt SCHELLING de geestes- of transcendentale philosofie in als theoretisch en practisch. Het weten volgt uit de „nachbildende" intelligentie, het vrije handelen uit de „vorbildende" doelstellende intelligentie. De overeenstemming van subject en object krachtens de eerste is theoretisch, die krachtens de laatste practisch. De transcendentaal-philosofie moet deze beide soorten van overeenstemming verklaren en daarom splitst zij zich in een systeem van theoretische en van practische philosofie (I, 3, 346 f. f.).

De theoretische intelligentie richt zich naar de dingen, de practische richt de dingen naar zichzelf.

Deze overeenstemming tusschen ding en voorstelling, tusschen object (natuur) en subject (bewuste intelligentie) is dan slechts verklaarbaar, indien achter beide een en dezelfde productieve activiteit mag worden voorondersteld. Deze is dan wederom de eenheid, de identiteit van het onbewuste handelen in de natuur en het bewuste handelen van het menschelijk intellect, de eenheid tevens van het menschelijk kennen en willen. Deze identiteit heerscht dus in de natuur, in de productie der dingen, zoowel als in de subjectieve intelligentie, in de productie der voorstellingen.

22

Sluiten