is toegevoegd aan uw favorieten.

Volkomen reis-atlas van geheel Duitschland, vervat in zeer juiste kaarten.

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

NEDER-OOSTENRIJK J$

kerken cn openbaaren kapellen. — liet opera-huis is prachtig — de zeer groote en prachtige Keizerlijke boekzaal is een wonder iu haare foort — de openbaare gebouwen zijn talrijk en bezienswaardig. _ RIen heeft er eene voornaame porcelein-fabriek, die thans onder het beltuur ftaat van den Hofraad von sorgenthal , en zig in een zeer blocjcnden ftaat bevindt; bij dezelve is, federt drie jaaren , eene fchilder-academie gevoegd: alle zon- en feest - dagen worden daarbij, van 10 tot 13 uuren, in één der kamers, tot het fabriekhuis behoorende, lesfen gehouden ; cn het benoodigd papier , potloot, penccelen en verwen, gelijk ook de brandltolïen in den winter, op kosten der fabriek, ten behoeven der leerlingen uitgereikt: de tekeningen worden bij de academie der beet. dende kunftcn nagezien cn getoetst, cn de goekgekeurde ftukken, met bijvoeging van de naamen der kwcekelingcn , die dezelven vervaardigden, in de tekenkamer opgehangen , terwijl op het einde van het jaar een geregelde examen der leerlingen plaats heeft: aan agt der ijverigflen en bekwaamden worden prijzen, naar maate van dcrzelvcr vorderingen, in drie klasfen , van agt, zestien tot vier - cn - twintig dukaaten uitgedeeld: 111 het jaar 1789 leverde de fabriek een nieuw kunstftuk, beftaande in een colom van josepu den tweeden, met zinnebeeldige figuuren in basreliëf; in het eerftc basreliëf ziet men de genie des Keizers, leidende met de (linkerhand de Godin astrea van den Olimpns na beneden, met dit bijfchrift; ad fua vota redux} het tweede verbeeldt een akkerveld, waarop men een mark- of fchei-paal, en in het midden een egge ziet, met dit bijfchrift: Evcrtit en tequat; terwijl het derde ecu kraan, vogel vertoont, Maande op den eenen voet, en houdende met den ardcren een'fteen in de hoogte, met dit onderfchrift: Vigilautia. —. De voorlieden zijn veel grootcr dan de ltad zelve; zij liggen in 't ronde rondom dezelve, doch zijn echter 5 a fioo gemeenc fchreden van do vestingwerken verwijderd, in alle dezelven zijn over de 60 kerken en openlijke kapellen, ia gasthuizen, ia zuilen. De ftraaten van een derzelveu, Licbtentbal genaamd, zijn als laan en met raoerbezicboomen beplant voords zijn in de nabuurfchap van IVeenen de navolgende

vijl' Keizerlijke Koningiijke (loten; ais, Belvedère, SchSnbrunn, SanCtveit, een (lot, dat de Keizerin Koningin Maria t h e r e s 1 a , in 1762, heeft gekocht van den Aartsbisfchop v.m Weenen, cn bekwaam doen maaken tot het verblijf van'het Hof in den zomer, wijl de lucht aldaar voor gezonder wordt gehouden; lireitenfurt, IJctzendorf, Laxemburg: het twede daarvan, Scbönbrunn naamlijk, heeft Keizer josErn doen aanleggen, doch werd dour den dood verhinderd hetzelve te voltrekken; in 1754 is 'le gantfche linkervleugel van dit palcis ingeftort, doch veel ichuoner wederom opgebouwd geworden.

Die de ftad Baden gaat bezichtigen, vergeete onder anderen niet de Koper - fabriek welke aldaar gevonden wordt; dezelve is zo kundig, dat dooreen eenig waterrad, zestien draaibanken rondgedrceven worden, die tevens allen de vereischte beweeging maaken , zo dat ieder arbeider »f draajer, iu eea oogenblik, alleen door een trede met den voet, de5