Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

C 3; )

-,. Het geen ik hier van, de Wis- en Werktuigkunde heb gezegd omtrent de If&Ierimaakkundé» is ook op zeer veele andere Handwerken toépasielijk; hoe nutLg is het oerhalven voor 't algemeen, dat deeze Weetenfehappen thands in de IVeacrduitjche Taaie kunnen worden geleerd, aan de Academie te Franeker!

Nog eene aanmerking moet ik bier over dit onderwerp bijbrengen. Wat is 'ie teaen dat fommige waarlijk geleerde Mannen, welke het belang der MaatIcnapp , door eene waare en oprechte geestdrift trachten te bevorderen, fomtijds Kin. deun immer befpiegelende werktuigkunde tér Waereld brengen, die aanftonds in de eeütc handen der ondavincingfterven? waar door brengen fommige Bouwmeesters fomtijds zulke wangedrogten van nieuwe uitvindingen ten voorlchijn, en waarom itaan zij fomwijlen in hun eigen werk verlegen ? de eenige, zekere algemcene reden van die gebeurtenisjen is, ' om dat de tot goede uitvindingen onontbeerlijke wiskundige werktuigkunde met de daar toe ook volftrekt noodzaakelijke groote Leer meest er esfe, de ondervinding, niet wel waren in echt getreeden of genoegzaam vereend in den Autleur.

Leer aan grondig, gij der Bouwkonst beoeffenende Jongelingen, deeze uwe Weetenfchap met de wiskunde en werktuigkunde; dat zal U wonder veel voordeel aauDiengen en gij zult daar door Leermeesters van geleerden worden.

8. De ulerrekunde.

Zo ziet gij dan nu, waardig Jongeling! dat wij allengskens Verder opklimmen tot deeze zuo veel, ja verwonderlijk veel beteekenende Weetenfchap, de Sterrek undc.' welke hoe groot derzelve ook mooge zijn nogthands een deel genoemd wordt van de Natuurkunde des Heelals, en daarvan de hoögfte fchakel is in de befchouwihg en beoefïening. , ■

, Toen uw verftand zich Oeffende in de Wiskunde, die eerfte en Zekere grondflag aller Weetenfehappen, maar wei voornaamelijk der Sterrekunde, welke zonder dezelve niet kan geleerd worden, en toen gij vervolgens onder de voortzetting deezer oeflening, uwe aandagt bezig hield met eene welgeregelde trapswijze opkammende hefchouwing der eigenfehappen van die dingen welke ons omringen, en omtrent welke gij door de ondervinding der Natuurkundige wisfe en herhaald proefneemingen, derzelver aart en hoedanigheden leerde kennen, ïeide gij den grondflag tot de beoeffening der Sterrekunde, en hier toe wierd ook uwe lust, tot dezelve gebooren en aangekweekt. De wijsheid en goedheid van den ONDERHOUDER DER NATUUR ontdekte gij in eene enkele Tiara. Uwe algemeene en grootere befchouwingen van de Menfchen, van de Dieren, van de Planten en Vruchten die dezelve voedeh, en van die groote middelen, door welke dat alles in weezen Wordt gehouden, tot geluk van zoo veele Millioenen gevoelige Schepfeleu én inzonderheid voor de tot deugd en Godsdienst ooriprongelijk gefchikte Menfchen, leerde gij die eigenfehappen en de Magt van GOD nog veel duidelijker en in een onberekenbaar veel hoger graad kennen, en gij wierd daar door opgeleid tot eene volkomene overtuiging, dat HIJ niets zal hebben yoortgebragt noch in wezen houdt ^ dan met zul* ke groote oogmerken die Volftrekt overeenkoomen met dié Zo Onbegrijpelijke volmaaktheden van HEM. Dat düs alles wat in 't Heelal beftaat, het geluk van gtvo lige en inzonderheid voor wijsheid en deugd gefchikte wezens, moet bedoelen. Met deeze zo verhevene en welgevestigde gevoelens, uwe thands geodftnde en daar door zeer opmerkzaame oogen om hoog wendende, ontdekt gij die duizenden Sterren, welke U toen in verrukkingen vervoerden en U in u zeiven deeden zeggen „ welke nog grooter bewijzen der Magt, wijsheid en „ goedheid van MIJNEN GOD zijn daar dus nog al voor mij verborgen. Ook „ wil ik ZIJNE volmaaktheden dóór de Sterren nog beter leeren kennen * „ en hier toe zal ik die nuren of zoo veel tijd gebruiken , als mijn noodzaakelijk ?> leevensonderhoud en omftandigheden toelaaten, en mijne wiskunftige zekere « ontdekkingen zal ik tot eer en lof van den OORSPRONG en ZOO WEL„ DAADIGEN ONDERHOUDER DER WAERELD bij alle gepaste gele" f^,5deri bekend maaken, op dat ook mijne Medemenfchen hunnen grooten „ Weldoener beter leeren kennen, ter bevordering van hun geluk." Verftandig Jongeling! allerheilzaamst is dit uw voorneemen. Breng het in werking, en gij zult

ï U

Sluiten