is toegevoegd aan uw favorieten.

Oeconomische courant. Ter bevordering van nationale huishoudkunde, nyverheid, koophandel [...] en alle andere middelen van bestaan

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

C 98 )

fmeltovens nodig is, alle de waterdeelen uit de klei oplost, zal men overtuigd worden, dat de ballen of kogels daarvan gemaakt, weinig gefchikt zyn om, by een algemeen gebruik, noch den bepaalden graad van medegedeelde hitte, noch alle mooglyke graaden derzelve aan te wyzen.

Men is derhalven op eene andere eigenfchap der ligchaamen bedagt geweest, waardoor dezelven zouden kónnen dienen, om deze aanwyzing, zoo wel in het zwakde als in het fterkfte yu.yr, dermate naauwkeurig te bepaalen', dat alle Pyrometers, daartoe vervaardigd, in dezelfde omstandigheden eene gelyke uitkomst gaven. Deze eigenfchap meent men gevonden f e hebben in de Jmeltbaarheid der ligchaamen. Elk rVJeta,} 'heeft eenen eigenen graad van fmeltbaarheid, of wordt in eene hitte van bepaalden graad vloeibaar, en deze graaden konnen, door middel van het vermengen i[Logiren~) der Metaden, tot in het oneindige vermeerderd worden. Zoo fmelt b. v. eene compofitie van tin, lood, en IVismuth of Msmuth reeds in kookend water, terwyl de Platina niet dan in het brandpunt der Zonnehitte vloeibaar wordt. Dan, men heeft ten dien einde by verre na niet alle Metaalen noch alle derzelver verfchillende mengelingen nodig, en kan zich dus van dit middel op eene min kostbare wyze bedienen.

Under alle de Metaalen is 'er geen goedkooper dan het Izer, en hetzelve is niet alleen van die allen het nnnstvloeibare, (zomen de Platina zelve alleen uitzondert), maar het kan ook. door het Met de Zwavel, waarmede het van alle Metaalen degrootde verWandfchap heeft, te verbinden, tot de lichtstvloeibare Erts gema kt worden. Het is gekend, dat wanneer men aan eene door en door

floeiende Yzeren Staaf eene pyp Zwavel houdt, et Yzer oogenbliklyk zich in gloeiende droppel., «ntbinde. Hoe meer Zwavel men dus by liet Yzer mengt, hoe ilcrkeren graad van fmeltbaarheid men aan hetzelve kan mededeelen; en uit hoofde van deze twecërleie'eigenfchappen is dit Metaal alleen genoegzaam, om eenen byna volMaskteii Pyrometer opteleveren.

Wil men zich ten dien einde van het Yzer, als Vuurmeter, bedienen,'dan behoort men op dè Volgende wyze te werk te gaan:

1. Men fmelte zuiver, buigzaam Yzer met Zwavel te zamen, in alle mooglyke graaden van ver menging, van de grootlie"hoeveelheid Yzer met de kleer.de hoeveelheid Zwavel af, tot de kleenfte hoeveelheid Yzer met de grootlte hoeveelheid Zwavel toe*

a. Men tekene de verhouding dezer twee beftanddeelen tot elkander in elke gef noltene masfa nauwkeurig aan, en brenge de vertchilleudel

masfa's onder nommers of getallen N° t « • 3. enz. ' 9

3. Men neeme kleine kroezen of bakjens van klei, die tegen het vuur beftand is, en benommere dezelven msgelyks.

4. Vervolgends doe. men in elk dezer kroezen een gelyk gewicht van elk der genommerde Yzermasla s, en wel zoo, dat het nommer van iedere byzondere masfa met dat der kroes, waarin dezelve geplaatst wordt, overeenkome : de masfa N° 1. m de kroes N° i.enz. — Men zette alle de op die wyze gevulde kroezen in een GlasImeltoven, en verfterke trapsgewyze het vuur tot zoo lang, dat alle de masfa's, zelfs die van onvermengd Yzer, waarvan men een gelyk gewicht in éene byzondere kroes, behoorlyk genommerd, by de anderen plaatst, vloeibaar worden. .

5. Gedurende deze werking van het vuur op dë onderfcheidene masfa's , tekene men, met behulp van een goed Uurwerk, ('t geen minuten enfeconclen aanwyst) het tyddip aan, waarin elke derzelven begint te fniëlten, en dat, waarin zy geheel vloeibaar js^ . 0

6\ Vü jA'iQ de gefmoltene masfa's zoeke men 'cr 6 ot 8 uit, die, ten aanzien van derzelver vloeibaar-wording, op gelyke tydsafltanden, b.v.van 5 tot 5 minuten, elkander opvolgen, en deze kieze men uit om daarvan voor het vervolg gebruik te maaken. Langs dien weg bekomt^nen eene rei van masfa's., welke elkander in juist SE gemetene graaden opvolgen, en waarvan de eerde, by den zelfden trap van hitte als de Zwavel genoegzaam, fmelt, terwyl de laajite den graad der hitte van fmeltend onvermengd Yzer aanwyst.

7. Verlangt men nog, bovendien, zekere vaste graden te bepaalen voor de, zelden voorkc leende, hitte welke die, waarin het Yzer fmelt overtreft, tot de hitte van het Zons-bindpunt roe: men kan zich ten dien einde bedienen van de Platina, mids men, by de vermenging derzelve, in de plaats van Zwavel , waarmede de Platina geene geineenfchap heeft, het Arfenicum gebrtuke. Voor het overige handelt men met de vermenging der Platina even als met die van het Yzer, doch men heeft hier niet zoo veele onderfchfeidéne clasfen of verhoudingen nodig, dewyl men den graad van grootfte fmeltbaarheid der Platina, op eenen gelyken tyds-aldand van dien waarin zuiver Yzer vloeibaar wordt, voor den éérften, en dien, waarin de zuivere Platina vloeit, voor den laatden neemt; deze twee graaden fchynen tot het bedoeld oogmerk genoegzaam te zyn.Wat de kostbaarheid van de Platina betreft, zy behoeft niemand aftefchrikken: men kan toch voor eenige weinige guldens wel zoo veel 'er van bekomen, ais tot het bedoeld oogmerk nodig

is.