Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

C aa8 >

LANDBOUWKUNDIG ONDERRICHT.

fJSchetswyze overgenomen uit het Landbouwkundig Schoolboek, uitgegeven door de Maatfchappy ter bevordering van den

L A N D B O ü W.)

Vierde Uittreksel.

Over de Vaderlandfche foorten van Graanen en l eldgewasfchen.

Het is voor den Landbouwer noodzaaklyk te weeten, hoe hy zyne volgende bezaayïngen fchik'ken moete naar de geaartheid, die liet Land door voorgaande bouwiiigen verkregen heeft, en welke vrugten dus de neut of nood van ieder ftuk lands verdere.

Algemeen bekend zyn de meer heerfchend gebouwd wordende foorten van Graanen en Aardvrugten in ons Vaderland. Tot de min gemeene, die flegts in zommige oorden of in minder hoeveelheid worden gecultiveerd, behooren de Meekrap, Aardakers, witte Boonen, Canariezaad, Mosterd-, Comyn-, Anys-, Klaver- en Uyenssaad, Uyen, Tabak, Hop, Mangel wortel, geele Wortelen, Chicorey enz. — De Meekrap teelt men vooral in Zeeland en Voorne by den Brief zynde een opene, brakachtige grond daarvoor best gefchikt. Wegens de moeite der bearbeiding en de kosten der bereiding breidt zich deze teelt niet verder uit; ook kan Zeeland genoeg Krap opleveren. Van daar komen ook zeer veele Aardakers , witte "Boonen enz. er is by deze vrugten veel oppasfens nodig, doch zy brengen ook, by een goed vertier, groote winsten aan. — ln den Wicringet waard en naby Alkmaar beteelt men ge heek morgens metCanane-, Mosterd-, Comynen Anyszaad, Papavers, Artisjokken enz. — ln Gelde/lar+d en Utrecht teelt men in vetgemeste zandgronden Tabak. — De geele en Mangel wortelen lieren zeer wel in veengronden, twee fttek omgedolven, en met oude Paardemest gemest; de Mangelwortcl, een zeer goed en voordeelig voediel voor het Hoornvee zynde, verdient meer en meer te worden aangekweekt. De KLver op goede zavelgronden al te weelig groeiende, kan deszelfs zaad alleen op zandgronden gewonnen worden. — Hop wordt meer in Hoven en Boomgaarden, dan op het Veld, geteed. — DeOierst, die weinig by ons gebouwd wordt, vereischt eenen Iosfen grond.

Hierop volgt eene opgave van de orde en fchikIkingen, volgens welke de La dman zyne Akkers fceziayen moet; waarby onder anderen wordt aan gemerkt, dat Land, waarop Aardappelen geteeld ayn, en het geen dus goed Ichoon gehouden is,

reeds. het voordcéi eener halve braakligging heeft, en dus goed is om te braaken; konnende men er anders, mids niet te ver uitgeput zynde, Vlas, Wintertarw, Zomertarw, Haver en Zomergarst, en op zandgronden best Winterrogge in zaayen.

Voords ontmoet men eenige proeven van de beste verkozene opvolging der verfchillende zaayingen, naar mate ; van den verfchillenden aart der gronden en der Graanen of Vrugten; waarby gewaarlchuwd wordt, van het Land, tusfchen de braakjaaren, niet meer dan ééns, of op zyn hoogst tweemaal, en van zommige Vrugten niet ééns, met hetzelfde te bezaayën. Vlas moet men doorgaands liever om de 12 dan om de 8 jaaren in denzelfden grond bouwen.

De Landman verdeelt zyne Landen in zoo veele deelen of kampen, als derzelver graaden van vrugtbaarheid vorderen; hy fcheidt die door llooten of haagen van elkander. — Hier volgt eene opgave van etlyke voorbeelden, hoe deze verdeeling 't best interigten, ten einde zyn Land in ftaat te .houden, en jaarlyks eenen goeden oogst te hebben; echter kan hy door het bevriezen of verdrinken van zyne Wintergraanen, en door meer andererarapfpoedige toevallen, verhinderd worden, om deze leiding altoos te volgen.

Het is moeilyk te bepaalen1, welke foorten van G aanen het meeste voordeel geeven. De Landman wordt daaromtrent door drie dingen bepaald, i. Moet hy het meest zulke Vrugten teelen, welke met den aart zyner gronden het best overeen komen. Zeeland b. v. geeft de beste Tarw; Gelderland en Utrecht de beste Boekweit; Groningen en Friesland de beste Haver; en dit zeilde heeft dikwyls plaats omtrent '.anden van dezelfde bouwery. — Wanneer een Land even gefchikt is voor twee fborten van Graan, fchikt men zich in zyne keus naar 't gcliel der Saifoenen, de marktpryzen, het voorLiitzigt eener volgende zaayïng, enz.

a. Komt in aanmerking het vertier der Vrug:en. Zommige Producten van byzondere plaat[en zyn meer gewild, ichoon die elders even goed i/allen; b. v. de groene en graauwe Erwten0van Gelderland en Utrecht. Vlas en Hennip worden veel in Holland en Zeeland geteeld, wyl zy goed water vereiichen om ie rotten, of groen van 't veld komende, te water vervoerd te worden. De Aardappelen worden het voordeeligst-geteeld naby Havens, waar men die kan inlaaden, en ter fcheep naar de groote fteden vervoeren.

3. Teelt men het meest zulke Vrugten, die [iet Land weinig uitputten en verarmen. Spelt, Kogge, Tarw, en Haver berooven meer het Land; dan Koolzaad en Garst; weinig doen dit

dg

Sluiten