Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

DE TYDVAKKEN DER NATUUR.

«5

EERSTE TYDVAK.

Toen de Aarde en de Planeeten haare gedaante hebben aangenomen.

Tn.nie^ehrflen -tyd' W3f in-de Mrde> 'm een ftaat van fmelting zynde X en om haar eigen as draaiende, haare gedaante heeft aangekomen en zig op den Equator verhoogd /terwyl zyzig aan dfpool^Sde* waren de andere planeeten in &den zelfden ftaat van fmelting dewvd zv on* zig zelve draaiende even als de aarde, eene verhoogd!'rondte o den .Equator, en ingeplatte onder de Poolen hebben aangingen °£ deze hooging en platting evenredig zyn aan de fnelheid haaferSntS hng De bol van Jupiter verfchaft 'er ons het bewys van; ge%k dezelve veel fchielyker draait dan de aardbol, is hy ingevolge daarvS.00*meer verheven op zyn Equator, en meer verlaagd onder zyne Poolen wam de waarneemingen bewyzen ons, dat de twee diameters van deze planee? meer dan een dertiende verfchillen , terwyl die der aarde fW? PPn twee honderd derügftc gedeelte verfchillen; zy t^ o^éh^datS Mars, die bykans de helft langzaamer dan de aarde draait, dit veStuffcheï de twee diameters met merkbaar genoeg is om door de StarrekimdigenTe meeten te kunnen worden; en in de maan, welker beweeging om haare L nog vry wat langzaamer is, fchynen de beide diameters?el?k. De fnel heid van omwenteling der planeeten is derhalven de eenige oorzaak van derzelver zwelling onder den Equator, en die zwelling, die ter zelfder tyd gefchied is als hunne platting onder de poolen, ohderftelt eene Tol komen vloeibaarheid in de geheele maffa van deze bollen, dat is te zeggen een ftaat van fmelting, door vuur veroorzaakt (a). 66 '

Daarenboven, dewyl alle de planeeten in dezelfde rigting, en bvna in het zelfde vlak om de zon loopen, fchynen zy door een ze fden fchok en op den zelfden tyd, m beweeging te zyn gebragt; haare beweegW van omloop, en haare beweeging van draaijing om haar eigen as,™ gelyktydig zo wel als haar ftaat van vloeibaarheid of fmelting door het vuur; en deze beweegingen hebben noodzaaklyk moeten voorglgaan worden door den fchok, die haar heeft voortgebragt.

In die der planeeten waarvan de maffa met de meefte fchuinheid is getroffen geworden, is de beweeging van draaijing het /helft geweeft eï door deze fnelheid van draaijing zyn de eerfte uitwerkzels van de mid'deï punt-fchuwende kragt magtiger geweeft dan die der zwaarte; ingevolge hiervan is in deze vloeibaare maffas eene affcheiding en eene voortwerping

^a&«^°HÊ&^ 3arde' h(t ar»M m *firmaHe der Planeet, Ii1eDeel

Sluiten