is toegevoegd aan uw favorieten.

Vervolg op M. Noël Chomel. Algemeen huishoudelyk-, natuur-, zedekundig- en konstwoordenboek [...]. Zynde het VIII.(-XVI.) deel van het woordenboek.

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

CRIMINEELE ORDONNANTIE»

tiet gevangen en mogen worden, foo lange als de gequetfte niet doot en is. In eenige Landen zyn die Inwoonders van dien van alle Crimen ontflaeckt op cautie: Andere (foo men feght) hebben privilegie van impuniteyt vanOverfpel, oft worden fachtelycken gepunieert met eenige kleyne Civile boete. In eenige Plaetfen, alwaer't dat diverfche Perfoonen eenen anderen geflagen oft gefleecken hadden, en wort maer gheftraft de gene die den dootflach oft dootfteecke gegeven heeft, oft die 't feyt tot hemwaerts treckt ende advoyeert. Daer regens ende ten contrarien in andere plaetfen, zyn de felve al in de doot befchuldigt, al waer 't foo, dat fy daer maer jegenwQordicb gheweest en hadden, fonder asfiftentie oft byftant te gheven. Ende veel andere diergelycke onredelycke Statuyten oft Costuymen, ende tegens alle goede manieren ende Justitie, indervoegen dat crimen in hen felven capitael zynde, foo by de Geestelycke als Wereltiycke Rechten, fomtyden extraordinaer.'ycken ende facbtelycken ghepunieert worden. Ende ter contrarien, wert in eenige plaetfen geobferveert, dat eenige delicten in hen felven niet capitael wefende, metter doot gepunieert worden, gelyck in feeckere plaetfen, om een diefte of twee (hoe kleyne die zyn) een arm oft fchamel Man gehangen wort: In andere Plaetfen, den Officier oft Heere neemt t'hemwaert al 't geene. dat de Gevangen heeft, alwaer 't geftolen goet oft Kerckroof, ende dat degene dien 't felfde toe behoort, de felve kennen ende vervolgen. Midts welcken willende daer inne generalycken verfien, Ordineren wy dat aile fulcke e de gelycke abuyfen (waer de felve mogen wefen) cesferen fullen: Verklarende uyt onfer Conincklycker macht ende fouvere'yne authoriteyt, ende voor recht, alle defe Costuymen, Privilegiën oft Statuyten nul, ■van geender weerden ende abufyf. Verbiedende allen ende eenen yegelycken daer van te gebruycken, noch oock de felve te allegeren, op peyne van ftraffe ende correctie tegens dengenen die de felve foude allegeren, oft daer van willen gebruycken, mitsgaders tegens den Officiers, indien fy het felfde disfimuleerden, ende oock tegens den Rechters, indien fy daer nae wysden oft jugeerd-sn: maer willen dat in alle de voorfeyden faecken, de Civile, gemeyne ende gefchreven Rechten naegevolgbt worden, indien deshalven geen andere onfe Ordinantie en zy, daer van particulierlycken disponerende, de welcke onderhouden fal worden.

Van 't Recueil van de penale Edicten, Geit. den ende Ordinantiën.

LXII. Ende hoewel dat die penale Ordinantiën, Tlacaten, Edicten en Geboden, klaer genoech zyn, ende dat doende 't debvoir om die te vifiteren, feer licht zy defelve te verftaen: Des niet min, om defe materie van de kennisfe, jugemente, vonnisfe van criminele faecken te voorderen, ende op dat een yegelyck die peynen geftelt by de voorfeyde Ordinantiën hier voormaels gepubliceert, des te beter mach fchouwen ende eviteren,. oufe meyninge ende intentie is, ende hebben eenigen van onfe Raeden geordineert een generael Recueil te maecken van de geene die wy houden voor eeuwige Wetten, Edicten en geboden, als op 't ftuck van de Religie, Vagabonden, Straetfchenders, Lantlocpers, Monopoliers , valfche Muntfiagers, ende andere diergelycke, geitatueeit voor eeuwige Edicten.

CRIMINEELE ORDONNANTIE.' 593

Voortvluchtige ter caufen van 't Crime van lajfaj Majeftatis divinre et humante, fullen uyt al de Landen gefc/iribeert ende gebannen worden. LXIII. Endegemerckt, dat die Rechters, 'tzy Provinciale oft inferieure, die voortvluchtige, wede'fpancige, noch andere (nae Recht) niet en mogen bannen buyten die limiten van hun Lant ende Jurisdictie: nochtans alfoo in feeckere feyten, om de enormiteyt ende grouwelyckheyt van de Crimen ende misdaden geenfms en betaemt, dat de geene die uyt d een Provincie gebannen is, in de andere foude mogen refideren: Wiben ende Ordineren wy, dat de geene die om t ftuck van Ketterye oft crimen Ixfce Majeftatis geprofchnbeert oft gebannen fullen zyn, oock gbeexcludeert ende ghebannen fullen blyven, uyt alle onfe Landen ende Steden van herwaerts-over, egeen uyteefondert; fulcks, dat indien de felve aldaer bevonden waren wy willen dat zy gheapprehendeert, ende d'executiê daer van gedaen fal worden, fonder ander onderfoeck informatie oft proceduyre dan van der Sententie van den voorfz. ban, fjo men doen foude indien hy gekomen ware binnen de limiten van den Lande van den Juge die de voorfz. Sententie gbepronunceert ende uytgefprocken fil hebben: 't welck wy verftaen van da fpeciale feyten voorfchreve: Ende foo verre de Rechter, die apprehenfie gedaen hebbende, den Gevangenen wederfeynden wiide, totten Juge die dsn ban gepronuncsert fal hebben, fal 't fjifde mogen doen : Tot welcken eynde permitteren ende authorifïren wy den Reekers (die van defe faecke kennisfe mogen nemen) den voorfeyden ban te doene uyt alle onfj voorfeyde Landen volgende de macht ende authoriteyt, die wy hen reipeöivelych gheven by defen Ordinantiën daer van fy notitie houden fullen by heure voorL-ydê Sententie: Ende van ghelycken fal gedaen worden van andere grouwelycke enorme crimen ende misdaden foo wanneer by onfj Placaten ghefeyt fal worden, dat den ban wefen fal uyt aile onfe Landen van herwaerts-over.

Hoe dat men hem reguleren fal aengaende die geJchillen van Jurisdictiën.

LXIV. Insgelycks om te eviteren ende verhoeden die questien ende gefchillen van Jurisdictie, die dickmael beletten dat den ftraf van de Quaetdoenders ghedaen en wort, foo wel uyt faecken van de Privilegiën ende exemptien van de Perfoonen, als van de Plaetfen daer die Deiinquanteu gheapprehendeert ende gevangen zyn: Begeerende oock daer inne orden te ftellen ende by onfer voorfeyden Ordinantie die fwarigheden daer op vallende, te verklaren: Seggen dar alle Perfoonen van wat State oft qualiteyt die zyn, fullen metter yerfcher daet op 't feyt bevonden wefende, metten lyve aangetast ende ghevangen mogen worden by alle Justitien, met last dat fy in handen van den competenten Rechter gheftelt ende gelevert fullen worden. Aengaende die getonfureerde Klerckeri.

LXV. Ende om te weten, wie dat den competenten Rechter fal behooren te zyn : Eerftelycken, foo verre die Klercken van der eerder cruyr.e of tonfuere aengaet, Wy verklaren, dat dieshalven onderhouden fal werden, 't, geene dat by 't Concilium generael van Trenten daer van gedifponeert is: Te weten ; dat nie mant totten Geeste'ycken Juge of Rechter veifonJeii fel worden, ten zy dat de filven actuelycken dra;cht Hh 3 't