Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

HANSA. HANSJE IN DE KELDER.

van Deft me Hertog,g Alkemade

TV 7ie ook HENSKÜRBERÜEN .

fTANSA of Ma, beteekende Oulings eene vergade1.%™ van Perfoonen, tot zeker byzonder einde,, famen ver- , denng vanr j ^ ^ ^ ^ overblyfzels van

fSnW-'W* Zie ook Schilteri Glosfariumvoc. AnsI&Hansa; alwaar wy, onder anderengeweezen worden naar eene oude Duitfche overzetting van T^vs Harmonie der Euangelisten Cap. CC. vs. i.m welke Mattheus woorden Cap. XXVII. vs. 32. Zy ZZde den over hem de gantfche n SanoWtl ;i imo alla tgia Ijau'fa. Anderen willen dat flf ™" Han/i, van het Duitfche Stojee oirfpronTe vk is Dit beteekent naby, of aan de zeekust gefe-en, gelyk de eerfte Hanfe-Steden waren, die aan de zuidelyke kusten van de Oost-zéé, van de Golf van Fmland af tot Lubek toe, en van daar tot aan den mond van den Rhyn gelegen waren. Zie Tegensw. Staat van Zf v-Z V II Deel, bl. 191. Wat hier ook van mag _yn e JrïS'het dat de Hanze-Steden ^ het Hanzeverbond haaren naamsoirfprong aan dit oude woord

verfchuldigd zyn. . „trvrcnwirw

HANSBEKER, zie HENSBEKER.

MANS1E IN DE KELDER is eene zeer bekende Tsr\f^ mnditie waar van ons de Heer le Franco. ?a„ __k_heÏ zo ervaaren in onze Vaderlandfche gebruiken en oudheden, de volgende befchryving geeft als mede de Afbeelding van eene zilvere Bokaal of Drinkfchaal, eertyds by gelegenheid van het drinken dier gezondheid in gebruik, waar van wy mede ten d erft'onTe Leezeren eene fraaije afteekening hebben doen vervaardigen , welke te vinden is op Plaat

X Waaneer eene Vrouwe zwanger is, zyn onze Hollanders gewoon, (zegt de Heer Berkhey , Namiirl. Hill van Holland, HL Deel, bladz. 1193-), der bevrïéte Vrouwe , in deezen haaren ftaat op hunne maXden, geze fchappen, of vrolyke byéénkomften, Schtig egzyn, door haar te begroeten, en met eenf teug fe befchènken. De oude drinkconditie >n ons knd bydiegelegenheid, was, Mailen tn het Schapman, en7dezelve is nog in gebruik by onze l»ndlieden doch fterker by de Vlamingen.. Men zinfpeelt hier mede op den toeftand der vrugt, xvelke zich in's Moeders lichaam, als in een voedend Schapraiken , dat eene Eetenskasbeduid, bevind: waarom het, in onze Hollandfche taal, veel al verandert wordt,, in hettfmnetie in het Spinnetje; dewyl de fpinde, by onze boerSiêden, de eetenskas is. Dus drinkt men, wjn„eer eene zwangere vrouw een zoet gezelfchap bywoont, op het welvaaren van het Kinnetje tn hn Spinnette Elders in onze Dorpen wordt ook wel het BolJe in het Holletje gedronken; waar by men en dit algemeen ter aanporringe, om de blyde moeder te verheugen, aan dezelve eene teug wyns toevoegt; zeggende „ kom Maertje of Kiyntje-, (zo als ze dan gef, noemd.word,) fpoel het Bolletje eens af;. Van dien zelvden aart is de: drinkconditie- van-Hansje m de.Kei, der; waarop wy, dewyl wy. gelegenheid hebben',, oir

HANSJE IN DE KELDER. 2799-

de aftekening van een daar toe gefchikten ftaatlyken Beker mede te deelen, nog wat bepaalde: ftaan zullen blyven.

Het drinken van Hansje in den Kelder, (vervolgt de Heer Berckhey) is mede overoud; ik heb 'er geenegefchikte verklaaring van gevonden , of ze ftemt over één met die van Maaken in 't Schapraiken. Men bedoelt naamlyk de vrugt, onder de benaaming van Hansie, die nog, als in den kelder, in de baarmoeder verborgen ligt. De benaaming van Hansje is, myns ge. voelens, vast oirfpronglyk van den oudtyds zogemeenzaamen naam Hans, waar van'tverkleinde, voorklei-ne Hans, Hansken, of Hansje, afftamt. Deeze naam. was, in vroegere dagen, aan de manlyke fexe zo gemeen , als die van Mai en Maike aan de vrouwelyke. kunne; des het niet vreemd zy, dat men in zulke gevallen van die naamen gebruik maakte. Daar benevens noemden de landlieden hunne maats of medgezellen veelal Hans; en misfchien zinfpeelde men, in dit geval, ook op deeze betekenis van 't woord Hans ;. ter aanduidinge van. den verborgen medgezel der zwangere vrouwe. Hoe'tzy, het lyd althands geentegenfpraak, dat het drinken van Hansje in den Kelder, door alle tyden heen, hier-te Lande, zyne betrekking had, en nog heeft, op het toewenfchen van de welvaart eener zwangere Vrouwe en' derzelver Vrugt. Onze. Voorvaders lieten daar toe zelvs een zeer byzonder flag van drinkbekers maaken; welken van zo geeftig een toeftel waren, dat wy goedgevonden hebben , eene Afbeelding van zodaanig een Hansje in den Kelder, de rechte benaaming dier Bekers, ten genoegen van den leezer, in Plaat te brengen. Deeze Beekers, of liever, Drinkfchaalen, waren van zilver, en hadden eene breede, platte, ronde, fchotelswyze gedaante,, zynde als eene fchaale of hol tafelbord. In het midden der fchaale was een halve holronde bol, die onder de fchaal, op het voetftuk, rustte. In deeze holligheid was geplaatst een luchtledige Bol, die los tegen of op den bodem van de gemelde holligheid ftond. Uit deezen luchtledigen bol rees opwaards een ftiftie op welks top een naakt Kinderbeeldeken gevoegd was. Deeze luchtledige bol, met het Beeldeken,, werd vervolgens toegedekt,, door een halven bolron^ den bol, die, in het midden der fchaale, over den eerstgenoemden halven holronden bol een weinig heen floot. Voorts waren 'er in den rand, die deeze; twee halve bollen vereenigden, etlyke doorloopendaopeningen, ten einde den wyn, om zo te fpreeken,, een onzichtbaaren doortocht te geeven. Hier benevens had de bovenfte halve bol, op deszelvs topy in 't midden eene ronde opening , die door een klepje geflooten wierd; en dit klepje, met een fcharnier aan den bol gehegt, rustte voorts los op den= bol een weinig boven het hoofd van het Kinderbeeldeken, dat hier onder verborgen zat: Wanneer men nu, den Beker op zodaanig eene wyze ingericht zynde, den Wyn in de fchaal fchonk, liep dewyn in den onderften hal ven bol; en als dezelve-vo wierd, rees de luchtledige bol met het ftift] e tegen hef. klepje aan; waar op dan het Beeldje dat Hansje heette, het klepje opende,, en dus kwam Hansje mf.detr

K Men b3gryptdus ligtelyk, vervolgt' dë.Heer Bemv1 hey' daf iemanr,. die hef wel meende',, emgevolglyfe

Sluiten