Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

4332 KOORNHANDEL.

van Europa; doch ook ten anderen en vooral denoveri vloed van de gereede penningen, waar mede de inkoop moet gefchieden. Houdt deezen overvloed op, gelyk zints eenige jaaren eene merkelyke ja byna ópherftelbaare vermindering in dezelve is ontlhan, dan moet ook eerlang dien voordeeligen tak van koophandel verdwynen, en naar andere plaatzen overgaan, waar uit men dan, zonder twyffelmg, den geheelen ondergang van den vaderlandfcben koophandel kan voorfpellen, als welke wel inzonderheid den Koomhandel tot haaren voornaamften gronafiag heeft.

Nadien deeze, van oude ryden herwaards, altyd een der aanzienlykften te Amfleldam geweest is, waar door jaarlyks veele tonnen gouds verhandeld worden; zo hebben de Koomhandelaars, behalven de groote beurs, waar op dezelve mede dagelyks komen en hunren handel dry ven, nog eene byzondere beurs, die alleen ten dienfte van deeze Kooplieden gefchikt is, en waar op byna niets anders dan van graanen verhan. deld worden. Voor dat deeze beurs gebouwd wierdt, jplagten de Koomhandelaars, op het water, voor de .huizen en op de floepen onder de luifFels te vergaderen, en hunnen handel te dryven. Alzo dit zeer lastig was voorde bewoonders der huizen daar omftreeks ftaande, en te gelyk ongemakkelyk voor de Kooplieden; zo wierdt, op order van de Regeeringe gelast, hier toe een byzondere Koorenbeurs te timmeren, ftaande op het Damrak, gemeenlyk het water genaamd, naast aan de Oudebrug. Deeze beurs, in'tjaar 1617 gefticht, was geheel en al van hout, zynde 80 voeten breed, en even zo lang of diep, heobende rondom een overdekte galdery, welke op 52 fierlyke houten pilaaren rustede. Voor weinige jaaren is deeze houten beurs afgebroken, en een fteenen, ongelyk fraaijer en duurzaamer, doch genoegzaam van dezelvde grootte en gedaante, in de plaats daar van gezet. Onder de galdery, aan de binnenkant van drie zyden des gebouws, zyn zitbanken, midsgaders een groot aantal kleine kasjes, die met floten wel verzorgd zyn. De meeste en voornaamfte Kooplieden en Makelaars hebben 'er één of meer tot haar gebruik, welke voornaamlyk dienen, om daar in 't geld, dat men daar ontvangt, en de monfters der graanen te bewaaren.

Tweemaal 's daags, te weeten 's morgens ten tien tot twaalf uuren, en 's namiddags van vier tot vyf uuren is aldaar vergadering, en daar en boven driemaal 's weeks, als 's maandags, woensdags en vrydags , marktdag voor de Kooplieden, Boeren enz. der omliggende fteden en dorpen. Op deeze vergaderingen en marktdagen vertoonen de Kooplieden, Makelaars, Boeren enz., haare monfterzakjes, zo van rogge als tarwe, boekweit, haver, garst.mout, ronden plat-zaad enz., waar op ieder naam of merk gefchreeven ftaat, aan andere Kooplieden, Bakkers, Grutters enz., en fluiten daar mede meer of min aanzienlyke koopen. Dit gefchiedt zynde, gaan de Kooplieden en Fadt'oors of Makelaars met de monfters na de pakhuizen, koornzolders , of koornligters, van welke laatstgenoemde vaartuigen, digt by de beurs, een menigte, met graan gelaaden, geftadig leggen, om aan de Koopers te doen zien, dat de goederen met de monfters overéénkomen, waar na de aflevering gedaan wordt. Hier toe zyn byzondere Kooxn-

KOORNHANDEL;

draagers, Meeters, Verfchieters en andere bedienden aangefteld,- die men den geheelen dag in.haar huisje, dat men het koorenmeeters huisje noemt, liggende op den Kolk, vinden kan. Ten dienfte der Kooplieden, is ook wyders een afzonderlyke Beursknegt by deeze Kootnbeurs, om op alles te pasfen, en die met de groote beurs geen gemeenfchap heeft.

De prys der graanen wordt geregeld, niet alleen n3 derzelver goedheid of flegtheid, maar ook naar hun gewigt. Ten dien einde worden de monfters op één der fchaalen gewoogen, die in een byzonder vertrek, achter aan deeze beurs, tot dat einde zyn opgehangen. Hier door kan men aanftonds weeten hoe veel de zak weegt, en by gevolg kan men ook het gewigt van ieder last daar na bereekenen. Aldus weegt een

last tarwe gemeenlyk van 4600 tot 4800 een last

rogge van 4000 tot 4200 en een last garst van 3200 tot 3400 ponden.

De belasting voor het inkomen, van de ronde maat met de tiende verhooging, en het armgeld, zyn zeer maatig, en maaken naar evenredigheid van den prys der graanen, geen voorwerp uit van genoegzaam aanbelang, om eenigermaaten invloed op den.prys te kunnen hebben. Ziet hier ten naasten by alle kosten welke 'er op loopen, wanneer iemant in Amfleldam graanen wil zolderen, of na buiten verzenden.

De Verkooper een party graanen verkocht hebbende, betaalt van zyn kant niets meer dan de courtagie, zynde zes ftuivers van ieder last. Vervolgens geeft hy een gefchreeyen order aan zyne Koornmee» ters, of Draagers, om zo .of zo veel rogge, tarwe, haver, garst, of diergelyke, liggende op zodaanigen zolder, of in zulken fchuit, aan den Kooper te meeten. De party gemeeten zyde, ftellen de beéédigde Meeters daar op het getal van de gemeetene lasten, mudden en fchepels, en de Verkooper betaald daar voor aan den brenger zes ftuivers, 't welk dan alle de kosten zyn, die den Verkooper behoeft te draagen.

Daar tegen zyn de kosten van den Kooper veel* grooter, beftaande in 't volgende: voor eerst, voor courtagie van ieder last zes ftuivers. Ten tweeden, wanneer hy de graanen wil zolderen,, moet hy aan den Pachter van de ronde maat betaalen, van ieder last tarwe vyf- en twintig, maar van ieder last rogge, garst, haver en boekweit zestien en een halve ftui. ver. Egter ftaat aan te merken, dat de Kooper dit recht niet betaald, dan wanneer hyde graanen zoldert,want als hy dezelve ten eerften, of vervolgens, buiten 's lands zendt, behoeft hy flegts aan den Pachter zyn paspoort te vertoonen, om te bewyzen dat de graanen wezentlyk buiten 's lands gezonden worden, als wanneer de Pachter daar van niets mag eisfchen, of het recht op de ronde maat reeds betaald zynde, zulks gehouden is wederom te geeven.

Daar en boven komen, in de derde plaats, nog de volgende kosten ten lasten van den Kooper, die van allerlei foorten van graanen ten naasten by even veefc zyn.

Om de graanen uit de fchuit te losfen en te zoldev ren, of van de zolder in een fchuit te draagen, kost, na dat de zolder hoog is,. van 20 tot 40 Huivers ie- j der last».

Stelt >

Sluiten