Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

WINDE.

WINDE. gjjj

Hort, tl. p. 101. T. si. Convolvulus Canarienjts Rc.Plvs. Alm. 114. r. 325. ƒ. 1,

Zo wel als de voorgaande was deeze in de Europi. fche Kruidtuinen bekend, zynde door Commelyn af. gebeeld. Zy heeft een heefterachtige ruige Steng. De afkomst is van de Kanarifche Eilanden,

19. Gedoomde Winde. Convolvulus Murkatus. Winde, met hartvormige Bladen, verdikte Bloemfteelen, effene Kelken en een gedoomde Steng. Convolvulus Fa. liis cordatis Pedunculis incrasfatis Linn. Mant. 44.

_ By Suratte, in Oostindiën, is deeze waargenomen, die naar de Paarfche Winde gelykt, maar de Steng ge» wapend heeft met flappe Doornen.

20. Twee/nodende Winde. Convolvulus Anceps. Winde, met hartvormige Bladen en een windende Steng, die wederzyds fcherp is. Convolvulus Foliis cordatis Caule volubili utrinque carinato. Linn. Mant. 43.

Op Ceylon en Java komt deeze voor, die de Steng wederzyds, van 't eene Blad tot het andere, met een fcherpte of kiel heeft. De Bladen zyn haitvormig eyrond, langwerpig en efFen.

21. Turbith. Convolvulus Turpethum. Winde, met hartvormige gehoekte Bladen, de Steng met vier vlie. zige kanten en veelbloemige Bloemfteeltjes. Convolvulus Foliis cordatis angulatis £fir. Linn. Fl. Zeyl. 74; Mat. Med. 84. Convolvulus Zeyl. alatüs maximus. Hehm. Digdb. 177. T. 178, 179. Turpethum repens Foliis Althéa vel indicum. C. Bauh. Pin. 149. Turbith Offlsinarum Garzia atque Acostce. Breyn. Prodr. 2. p. 103.

Deeze foort leveit den Turbith-Wortel, die in de Apotheeken bekend is, uit. Men vindt ze Zeer groote gewiekte Ceylon/che Winde,, met Bladen eenigzints naar die van de Heemst gelykende, döor Hermannus getyteld, en onder dien naam aan 't licht gebracht. Een Plant, door hem overgevoerd', heeft in de Leid/e Akademie-Tuin drie jaaren geleefd. Hy vondt ze op Ceylon en Malabar, in vogtige belommerde phatzen, aan de kanten van flooten en in de achterhaagen der hoven, menigvuldig groeijen; doch by Suratte, Cambaya en elders aan de Vaste Kust van Indiën, gefchiedt de inzameling van deeze droogery, welke men van daar menigvuldig naar Per/tin, Arabiën, Turkyën en Europa, plagt over te voeren; De Mabometaanen noemen ze Turbith, maar die van Guzuratte, Barcaman, en fn de Provincie Canara, wier Hoofdftad Goa, is, heet zy Tiguar.

De Wortel, die de dikte van een duim en daar boven hesff, wordt gezegd wel drie of vier ellen diep fn de aarde te booren, zynde houtig, in takken verdeeld, en met een dikken bruinen Bast bekleed. Gefteeden of gebrfcoken zynde, geeft hy een melkachtig fap, dataanftonds Holt tot een bleek geelachtige Harst,, die in 't eerst zoetachtig van fmaak is, vervolgens fcherp en Walgelyk.

By de Ouden vindt men weinig zekerheids aan> gaande de kragten van deezen Wortel, die ons gedroogd in Hukken van een duim dik wordt toegebracht. Hy is van eene fterk purgeerende natuur, doch wordt hedendaags zelden gebruikt en van fommigen gevaarlyk geoirdeeld, dat ten opzicht van den Wortel op zich zelv' waar is; doch, met andere puf1, geermiddel gemengd, is hy in de waterzugt en; dergelyke kwaaien, die uit vergaaring vankossdefiym ont.

Ttt 3 ftaan,

een zodaanigen drank daar van te bereiden, als door „ de Spanjaarden in hunne Amerlkaav/che Volkplantin5. g*n gefchiedt. Ook noemt men ze in Engeland, Spanisch Potatoos, dat is Spaanfche Aardappelen.

Ten opzicht van het Bladerloof fchynt hier van aanmerkelyk de afbeelding te verfchillen, welke Pater FEUiLLéE van de Patatten geeft: want hy vertoont' het Gewas met gepalmde of vyfvingerigo Bladen. Niet te min worden de Wortelen van dien naam daar mede bedoeld, wier fmaak hy ook by dien der Karftengen vergelykt en zegt, dat zy door geheel Amerika in gemeen gebruik zyn. Dit doet Linn^us denken, óf 'er ook byzondere foorten zyn mogten van dit Gewas.

14. Tweebloemige Winde. Convolvulus biflorus. Winde, met hartvormige ruigachtige Bladen en dubbelde Bloemfteeltjes; de Bloemen met driefneedige Slippen. Convolvulus Foliis cordatis pubescentibus Rc. Linn. Spec. Plant, 1668.

Deeze, in China huisvestende, heeft ongevaar de grootte van de Akker-Winde. De Steng is windende, rond haairig, zo wel als de Bladen : de Kelk vyfbladig, ongelyk; de Bloemen wit, in vyven gedeeld, geplooid, met de Slippen aan *t end driedeelig, de middelfte Punt de kleinfte.

15. Gekranfte Winde. Convolvulus verticillatis. Winde, met hartvormige langwerpige kaale Bladen, en gekroonde Bloemfteeltjes die tweedeelig en veelbloemig zyn. Convolvulus Foliis cordatis oblongis nudis Rc. Convolvulus minorfcandens Rc. Brown. Jam. 153. Ipomtea verticillata. Linn. Amoen. Acad. V. p. 394. Quamoclit furpurea Solanifolia minor. Plum. Ic. 94. ƒ. 2.

Hier komt het Gewas t'huis, dat te vooren Gekranfte Ipomoia is genoemd geweest. Plumies fchynt het met zyne Quamoclit, die paarsch is en Bladen van Nagtfchade heeft , te bedoelen. Evenwel zyn dè Bloemen niet ingefneeden, gelyk by hem, maar klokvorroig als die der gewoone Winde, blaauw en klein: de Bloemfteeltjes korter dan het Blad, gekranst.

16. Gekroonde Winde. Convolvulus umbellatus. Winde, mzt hartvormige Bladen, een windende Steng en gekroonde Bloemfteeltjes. Convolvulus Foliis cordatis Caule volubili Rc. Convolvulus luteus polyanthos. Plum. Ar. vioen. 88. T. 102. Convolvulus polyanthos folio fubrotundo. Sloan. Jam* 53.

Deeze wordt by Plumier de geele Veelbloemige Winde getyteld. De groeiplaats is op de eilanden Mar*tenique, San Domingo en Jamaika, in de Westindiën.

1.7. Malabaarfche Winde. Convolvulus Mdlabaricus. Win. de, met hartvormige gladde Bladen en een blyvende haairige Steng. Convolvulus Foliis cordatis glabris Rc. Convolvulus Foliis cordatis acuminatis, Caule arboreofcan. dente. Roy. Lugdb. 429. Hort. Mak XI. p. 10 j. T. 51. Raj. Suppl. 37<5-

Deeze, op Malabar, Kattu-Kelengu genaamd, heeft een boomachtige klimmende Steng. De Bloemen zyn haairig, als gefternd en bont, Men vindt deeae foort ook op Java.

18. Kanarifche Winde. Convolvulus Canarienfis. Winde, met hartvormige ruigachtige Bladen, een blyvende haairige Steng, en veelbloemige Steeltjes. Convolvulus Foliis- cordatis pubessentibus Rc Linn. Hort. Cliffoit. Roy. Lugdb, Convohulus Canar./empervirsns R.c, Gomm,

Sluiten