is toegevoegd aan uw favorieten.

Batavia, de hoofdstad van Neêrlands O. Indien [...] beschreeven

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

OVER DEN KOOPHANDEL. ,^

Na de opgaave van alle deeze byzonderheden zal 't niemand vreemd dunken dat de belangen der Oost- Indifche Maatfchappy fteeds met de belangen de Vaderlands m het zelfde tafereel worden geplaatst. „ Naauwelyks, (zegt de Schryver van De Opkomst en Bloei der lenigde Nederlanden^ de Maatfchappy zevenng jaaren in ftand geweest, of men rekende haare jaar. lykfche mkomften op tien of elf milliöenen. Deeze fom is naderhand , Lt men, veel grooter geworden; maar zo wy flechts tien milliöenen voor een doorgaand getal van honderdenzevemig jaaren ftellen, en daartegen eene jaar lykfche uitgaaf van agt milliöenen, volgens eene niet ongegronde ™fin£- zo wy daarenboven in aanmerking neemen, dat de Maatfchappy, die vier haren na haare oprechung vyfenzeventig ten honderd uitdeelde, vervolgens 't eene jaar door het ander, weinig meer dan twintig heeft gedaan ; die leken*» zal ons noch een zeer flaauw, en echter een verbaazend denkbeeld van haa° ren opgehoopten rykdom geeven. 't Zal ons danigeensans verwonderen, dat het Vaderland menïgmaalen aan deeze Maatfchappy eenen fterken fleunbevonden heeft, en dat zy by het vernieuwen van haar Oktrooi, 't geen telkens na een zeker getal van jaaren gefchieden moet, zomtyds twee of drie milliöenen tot een gefchenk heeft kunnen geeven".

„ In hoe veele andere opzigten zien wy ook de welvaart des Vaderlands niet door deeze Maa-fehappy bevorderd, daar een goed deel van haare jaariyklche u-tgaavenr, tot de uitrusting van omtrent veertig fchepen gefchikt, onder Koopheden, Winkeliers, en Ambachtsvolk wordt verfpreid; daar vecie van haare overgevoerde waaren, hier verkocht zynde, onmiddelyk haarerrKoooer eenen ryken winst uit andere Landen toebrengen , en daar veele andere binnen s Lands blyvende. den bloei der Fabrieken levendig houden? AHdeeze zaaken vallen onder geene rekening; maar noch veel minder kunnen wy her juiste denkbeeld achterhaalen van den omflag der zaaken in Indië Wat al tokten gebouwd, eilanden en zeekusten bezet, en Koningen cyns b^r -gemdakt, of tot vrede en vriendfchap bewoogen ! Welk een vermei/ beleid, en fiaatkunde, cm boven andere Europeaanen, die ons geduurkon. dermynen, den voorrang tot in Japan en China te bewaaren? 't Is weimV hi .van te zeggen, dat de Maatfchappy op Batavia eene byna Koningklyke Hofhouding heeft, dat zy in Oostindië ftreeken lands bezit, welker die ftrektheid, indien men alles te zamen neemt, die der vereenigde Nederlanden verre te boven r;aat; dat zy 'er eene Volkplanting voedt, welke jaarlyks door achtdm/end aankomelingen wordt onderhouden, honderdenvyftig zwaare

III DEEL. V '

fche-