Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

64

OVER DE GEWASSEN.

landfche Artichokken, en zo groot als onze middelbaare Raapen, hoewej merkelyk van dezelve verfchillende in fmaak, zelfftandigheid en gedaante. De bladen van dit gewas zyn donker groen met witachtige aaren, en de takken vol purpere bloemen. Tot dagelyks gebruik zyn deeze Raa-J pen wat te heet, maar maatig gegeeten worden zy niet voor onge«zond gehouden.

De Kurhum, of onderaardfche Saffraan, is ook een der nuttigde Javaanfche gewasfen. De bladen zyn gelyk die van de gemeene Indifche Canna of breedbladig riet, en fchieten op aan een dikken ftengel, aan welks einde de bloemen te voorfchyn komen als Leliën van eene fchoone purpere kleur, waar op fteekelige vruchten volgen in eén bolfter beflooten als de Kastanien. De wortel, die veel overeenkomst in gedaante heeft met de Gentiaan, geeft eene geele verwe, gelyk de Saffraan ; dezelve wordt door de Maleyers by hun' visch en vleesch gekookt om de gezondheid te bevorderen , en daar een geur aan te geeven. Dan het voornaamfte gebruik is in de Geneeskonst, gelyk niet alleen in de Indien bekend is, maar ook hier te lande; hoewel deeze wortel in der daad te weinig wordt gebruikt: dezelve is een der uitfteekendfte openende en afdryvende middelen , wegneemende alle geneezelyke verftopping der lever, mild, nieren, enz.; in 't byzonder wordt dezelve ook van eene ongemeene kracht bevonden in de geelzucht, en in de daar uit voortvloeiende waterzucht.

Het Indiaansch Boom huislook groeit op Java op de Magas en Kiati boomen, gelyk in Europa de Marentakken. De bladen van dit gewas zyn langwerpig, gelyk van onze Zuuring, doch veel dikker enfappiger; voorts zu.t van fmaak. De wortelen zyn zeer veezelachtig, en dringen tusfchen de fchorsfen en fteenen. De bloem is klein, doch ongemeen welriekend en hartfterkend ; waar om dezelve door de Maleyers ten hoogden in de zenuwkwaaien wordt aangepreezen. Het fap van dit gewas is zeer bederfweerend , waarom het tegen de heete ziekten der Indifche Gewesten wordt aangepreezen. Ook wordt het zelve voor het beste tegengift gehouden tegen de wonden, gemaakt met de Javaanfche Pooken en Krisfen, die met het vergiftig bloed der hagedis Gekko zyn beftreeken.

Het Indiaansch Mondhout of Alkanna heeft veel overeenkomst met dat het welk in Europa groeit: het zelve heeft tot een medezoort de Henna, die alleen een weinig kleiner van bladen is: deeze Henna is onder de Mooren en Maleyers eene allergeachtfte plant ; de laatfte zelfs houden het voor eene verregaande godloosheid van deeze plant iets kwaads te zeggen. De ryke Vrouwen gebruiken dezelve in de wasfchingen van haar kraambedde, en tegen alle kwaaien der lyfmoeder, ja zelfs tegen de oudheid.

Sluiten