is toegevoegd aan uw favorieten.

Nieuwe algemeene vaderlandsche letter-oefeningen, waar in de boeken en schriften, die dagelyks [...] uitkomen, oordeelkundig [...] verhandeld worden.

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

43"

DE BESPIEGELENDE WYSGEER

der Menfchen te (tuiten, en dat gedeelte des Aardbodems i

af te perken, waar de Natuur hun geplaatst hadt. .

Het leedt, mogen wy verondentellen, eenen langen tyd,, eer de Menfchen het waagden door deezen ontzaglyken 1 flagboom te gaan; eer zy zo kundig en ftoutmoedig wier- • den, dat zy zich aan de genade van wind en golven ver- < trouwden , of de kusten huns Vaderlands verlieten , om i afgelegene onbekende Gewesten op te zoeken. Houatius i befchryft den eerden Zeevaarenden als een met meer dan menschlyke (toutheid bezielden.

Wanneer lucretius , in eene optelling van de verfchei- ■ dene Kunften, die,door de waarneeming en vlyt van veele: Kunftenaaren zich bedienende van de hulp der ondervin- • dinge, tot zekere maate van volkomenheid gebragt waren,, eerst van de Scheepvaart gewaagt, heeft hy zeker de tyd- ■ orde niet in agt genomen: want het Scheepbouwen en de i Zeevaard zyn Kunlten van zulk een zamengeftelden aart, dat ze het Vernuft zo wel als de ervaarenis van veele Keuwen vorderen , om tot eene noemenswaardige hoogte te geraaken. Van het eerst aaneengehegte Vlot of Canoe, waar mede een Wilde het waagde over eene Rivier, hem het voortzetten van de Jagt belettende , heen te vaaren, tot het vervaardigen van een Schip , bekwaam om veele Scheepslieden,veilig,na een verafgelegene kust te voeren, is de Kunstvordering onbefchryllyk groot. Veele poo<ringen hebben 'er moeten gedaan, veele proeven in 't werk gefield , veel arbeids en uitvindings aangewend worden, eer de Menfchen deeze zo gewigtige als itoutmoedige onderneeming konden volvoeren. De gansch ruwe en geheel onvolkomene ftaat , in welken men de Scheepvaart nog aantreft, by alle Volken , die niet zeer verre in befchaafdheid gevorderd zyn, wyst handtastlyk uit, dat die Kunst, in vroegen tyde , niet zo verre gevorderd was , dar de Menfchen verre reizen konden onderneemen , of afgelegene ontdekkingen doen.

Altoos zullen 'er befpiegelaars gevonden worden , genegen en gereed om gisfingen te vormen , wegens den oorfprong der dingen , hoe verre ook door den afttand des tyds verwyderd , hoe zeer met ondoordringbaare duister-' nisfen omgeeven. Ingevolge hier van, treft men veelvuldige gisfingen wegens de Scheepvaart aan; gisfingen, die hoe onvoldoende , nogthans in zo verre aanmerking ver! dienen , als zy eenige doffe verfchaffen tot befpiegeling. De oude Dichters fchryven de Uitvinding der Zeevaart

toe