is toegevoegd aan uw favorieten.

Nieuwe algemeene vaderlandsche letter-oefeningen, waar in de boeken en schriften, die dagelyks [...] uitkomen, oordeelkundig [...] verhandeld worden.

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

VAN TEYLER'S GODGELEERD GENOOTSCHAP. 443

gen: maar, zich beroepende op de reden, en op het bezef van regt- en billykheid, als de onwraakbaarfte getuigen voor hunne Leer , eischten zy van de menfehen alleen zo veel daar van aan te neemen , als die hen aanrieden en goedkeurden. Zo lang derhalven het Euangeliè op deeze wyze, de eenige die met de Waarheid en Gods eer ftrookt, verkondigd wierd, ging de Leer van Christus langs een gladden en geregelden weg voort ; zegepraalde overal; breidde haaren roem uit over dc aarde; nam dé gemoederen der menfehen in ; helde binnen korten de befpotlykheid der Joodfche overleveringen openlyk ten toon, en verwoestte de tempels der Heidenen. Maar toen uit de voordeelige toedragt der zaaken , en den al te hoogen top dien zy befteegen hadden , Overdaad, Gierigheid en Hoogmoed , nevens andere verderflyke lusten, die den voorfpoed volgen, oprcezen, floopen 'er ook verfcheiden verderflyke gebreken in: het voorheen verbannen bygeloof werd van langzaamerhand weder ingeroepen; en het ganfche gelaat van den Godsdienst op nieuws misvormd. Daarna begon men het geloof in Christus, of liever iets dat men dien naam gaf, te leeren en voort te planten, op dezelfde wyze, als andere valfche Godsdienllen, door geweld namelyk en onrechtvaardigheid. Toen wierd de waare Godsvrugt , die eigenlyk haaren zetel in het harte heeft, verftooten, en men deed haar alleen beflaan in de waarneeming van byplegtige gebruiken, en zich te binden aan zekere opgevatte en in trein gebragte uitdrukkingen en bewoordingen. Eene groote menigte van Geloofsformulieren werden als Godfpraaken gehouden, en door eene gebiedende magt ingevoerd. Op deeze wyze is alle vry onderzoek weggenomen. Van de Reden in Godsdienftige zaaken zich te bedienen werd voor eene

misdaad en heiligfehennis gehouden en , om het in

één woord te zeggen, den Godsdienst dus bykans geheel uitgerooid zynde , zag men eene allerdrïeste onkunde, een heerschzugtig bedrogen fchelmfche heblust, deszelfs plaats vervangen. Dat edel gefchehk, den ftervelingcn door het Opperweezen , ten allerfterkften band der menschlyke maatfehappye , gegeeven , is onder hen eene vrugtbaare moeder van opfchudding , twist en tweedragt geworden. Iets, dat een Hemel op Aarde verbeeld moest hebben, is dikwyls in een toneel der Helle veranderd. Iets, dat van God gefchikt was , om der menfehen zeden te befchaavcn, en hen zvu becldtenis in deugd te doen uitdrukken , is, Hh 5 door