is toegevoegd aan uw favorieten.

Nieuwe algemeene vaderlandsche letter-oefeningen, waar in de boeken en schriften, die dagelyks [...] uitkomen, oordeelkundig [...] verhandeld worden.

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

75

OVER. DE ZEDELYKE UITWERKZELEN

„ die leeven om te vermaaken, moeten vermaaken om te „ leeven."

Aan deeze noodzaaklyke gelykvormigheid met de Zeden der Toehoorderen., moet het invoeren der Liefde in meest alle onze Tooneelfpelen toegefchreeven worden; en die, waarin deeze Drift zich ten fterkften vertoont, vallen, gelyk ligt te denken is, meest in den fmaak der Jeugd. Het was deeze , die , toen het by Lieden van Fatfoen de mode was , om na Treurfpelen te luisteren , zulk eene menigte Volks heendreef na lebd's Thcodofius , en na dryd .n's Anthoniiis en Cleopatra; Spelen, in welken de langte der rollen, en de fchaarsheid van voorvallen, voor hun zo verveelende zouden geweest zyn als een uitgerekte Leerreden ; doch dit werd geweerd door de tederheid en buitenfpoorigheid van die Drift , welke ieder Maagd meende, dat zy kon voelen, en geloofde te begrypen.

Over de Zedelyke Gevolgen van dusdanige Tooneelftukken zal geen twyfel vallen. Overal , waar deeze Drift gezuiverd en ten uiterften vcrfynd wordt, is ze gevaarlyk; alle Schriften, 't zy Romans , 't zy Tooneelfpelen , die de éénige gelukzaligheid des leevens in welflaagende Liefde ftellen, "trekken om de fterkte van een jeugdig Gemoed te verzwakken , en de zuiverheid van 't zelve te verminderen. Dan wordt de Liefde het eenig voorwerp van de eerzugt en naajaaging der beide Sexen, en dient gevolglyk, om alle andere Zielsaandoeningen te verzwakken en te onderdrukken. Zulks vermeerdert eene bron van zwakheid en zedebederf, welke het de zaak eens goeden Onderwyzers is, te ftoppen, door aan den geest zyner Kweekelingen andere voorwerpen , andere volmaaktheden, aan te bieden, die van een edeler en min zelfzoekende foort zyn. Maar met dat geweld en overheerfchend vermogen , met welke de Liefde in veele onzer Treurfpelen bekleed is, wordt alle Deugd en Pligt ovcrheerd. De verpligtingen van ïlegtvaardigheid en Meuschlykhcid moeten 'er voor onder doen. De Koning, de Veldheer, de Patriot, vergeet zyn Volk , zyn Leger, zyn Vaderland; terwyl Ouders en Kinderen van de dierbaarite voorwerpen hunner natuurlyke verknogtheid alleen vermelden , om ze in de zegepraal hunner Liefde om te voeren.

't Is de zaak des Treurfpels de Driften , of 't geen op 't zelfde uitkomt , de Zwakheden der Menfchen te vertoonen. Het oude Treurfpel voerde dezelve , op eene eenvoudige wyze, ten Tooneelej Deugd en Ondeugd ware»