is toegevoegd aan uw favorieten.

Berigt van den tegenwoordigen toestand der Bataafsche bezittingen in Oost-Indiën en den handel op dezelve.

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

EILAND JAVA.

C9

Men ziet dus hier uit, hoe maatig ik in alle mijne berekeningen ben; en dat wel verre dat dezelve overdreven zouden zijn, men veel eer ftellen en hoopen kan, dat de uitkoomst zal doen zien, dat de meeste artikelen veel meer, ja zelfs mogelijk tweemaal zoo veel, zullen opleveren dan ik gefield heb.

Vergeleken met de voortbrengzelen der WestIndifche Eilanden naar evenredigheid van hunne' grootheid, volkrijkheid, en onkosten der bebouwing, ben ik meerendeels met mijne berekeningen onder de helft geblceven.

Althans dat Java, zonder moeite, vijftig millioenen ponden coffij jaarlijks kan opleveren, daar ben ik zeker van.

PEPER.

De zwarte ronde peper is een cigenaartig en zeer gewigtig voortbrengzel van Java. liet is een rank., die langs andere hoornen of ftaaken opgroeit, en wiens aanbouw moeijelijk is. Echter zoude die onder een goed beltuur fpoedig vermenigvuldigen, en een zeer aanzienlijke tak van handel, winst, en voorfpoed worden.

Langen tijd, in gevolge de algemeen-aangenomen kortzichtige grondbeginzelen, had de Maatfchappij de cultuur van de peper tot het Koningrijk Bantam bepaald, en die zelfs over alle dc audere gedeelten van Java verboden, en dc planten doen uitrooijen. Doch nu zedert eenige jaaren heeft men weder begonnen dezelve aantemoedigen, en zelfs te gelasten, E 3 bfr