Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

5=2 PROEVE VAN EEN BEKNOPT IIISTOR. WlJSfi. TAFEREEL

waarmede de natuur de eerfte ftoffe der natuurlijke ligchamen maakt tot de algemeene middelen der werktuiglijke veranderingen, en waarüit, geheel en al van zeiven, eene zoo lange en Wijduitgeltrekte rijë van heerlijke nuttigheden voordvlpeiën , dat het denkende vernuft , niet zonder verrukking en bewondering , de oplosfing kan beschouwen van eene zoo uitgebreide menigvuldigheid in dénen enkelen grond, in ééne éénige eenvoudige wet, bij voorbeeld, maar m de éénige wet der fpaarzaamhehl\ toegepast op de gezichtkundige wetenfchappen. — Welk hSfif Theid Z? d?Ze, im'idui"S "iet bij aan het Gehod W cIaT^ÓX" n deZds:e niet hct verhevenst verltand der Godheid, welk cencbron van vérgenoegen opent zij voorde verftandige befchouwing van het fchepfel' — Wie kan er aan twijfelen, of ook deze fchoonheid zii eene beweegreden geweest, ten aanzien der keuze van God, die, aan dit beste famenftelfel van dingen, het beftaan gegeven heeft? Nogthands niet dc eenige drijfveer, ten zij men der goedheid cn wijsheid wilde palen ftellen of beweeren, dat God, met deze middelen, nog oneindig meer andere oogmerken had kunnen of willen verbinden?

lot hiertoe was 'er dus veel gedaan voor den onderzoekenden geest van den Wijsgeer, gewend aan diepzinnige belpiegehngcn maar op verre na nog niet alles , dewijl LEiiiNiTz s Theödicée in vele opzichten nog niet zuiver wijsgerig of geheel onpartijdig kon genoemd wor, den j naardien hij zich hier belemmerd vond door verscheidene Godgeleerd.: Hellingen, welken hij zelf in zijne onderzoekingen mengde, gelijk ook villaume aantoont, in zijne onderzoekingen van het kwaad, wanneer bn tevens nog andere gebreken in het werk van dezen Oiootcn man aanwijst.

Dan om hiervan niet eens te gewagen, 'er fchoot nog over, om deze diepzinnige naarvorfchinsren bruikbaar te maken voor het algemeen : een zeer gewigtig ftuk voorwaar, zonder welks bevordering men in de daad nog maar weinig nut aan alle die wijsgerige onderzoekingen konde toekennen. Hetgene men alzoo tot dus verreapriori (van vooren) beredeneerd had, moest nu a posterwri met dc ondervinding en met de voorbeelden worden genaaid , en dus in een klaar en beoefenend onderwijs worcien verfmolten. Men moest, ftukswijze, het nut van deze en gene dmgen, dat tot hiertoe nog in het duister gelegen had, duidelijk aantoonen, waartoe de grootere

vor-

Sluiten