Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

HOMINIS LIBERTATE.

pendct haec neceffitatis fpecies ab elTentialibus rei cujuscunque determinationibus, in eoque confiftit, quod qui rem hanc cum oppofitis fuae naturae determinationibus concipcret, eo ipfo eandem rem cogitarct, et non cogitaret, cum quaelibct rcs fit haec, et non alia, per fuam eflentiam. Eft itaque haec neceffitas effentiae.

Alia neceffitatis fpecies eft ea quae dicitur hypothetica, non ab elTentialibus quidem determinationibus, at a conditione quapiam dependens, qua tarnen fi exiftat effectus etiam ab illa dependens non poterit non exiftere, pofita caufa non poni. Eft haec neceffitas exiftentiae, vel determinationis, habetque locum cum res aliqua ad neutram modorum fuorum per esfentiam determinata eft, ut materia ad motum et quietem vi naturae fuae eft indifferens, variasque formas recipere poteft.

Hae funt neceffitatis fpecies nullo ad intelligentiam refpectu habito, quae ft confideretur neceffitas cum intelligentia conjuncla dicetur moralis, fecus phyfica, vel geometrica. Obfervari autem meretur neceffitatem hypotlieticam ultimo ab intelligcntis alicujus caufae aclione efle derivandam, cum materia intelligentia deftituta hanc fuarum modificationum haud esfentialium, prae alia eligere non potuerit, v. g. certam fib indere quantitatem motus, directionem, et fimilia.

Quodfi jam Spinoza, vel quiscunque alius aftiones humanas abfolutae fubjiciat nccefiitati, ipfe certe quid fibi velit nesciet. Quae enim tali modo funt neceffaria eorum oppofitum ne cogitando quidem concipi poteft , ca nunquam immutantur, ut non alias nunc proprietates triangulum habet quam olim, fimul et femel rei infunt, ut circulo omnia quae de eo dici poffunt, quae non convenire humanis aétionibus vel ex eo patet, quod homo quid faéto opus fit deliberet, confilium mutet. Quis fenfu communi haud deftitutus dicat, eadem neceffitate Spinozam quidquid fecerit feciffe, qua bis duo funt quatuor ?

Sed raro eousque impudentiae ipfi religionis holtes progrediuntur, quin perfuafi funt fatis hoe effe ad tollendam de vita humana libertatem, fi oltendcre poffint cleétionem, decreta voluntatis, a conftitutione corporis, vel etiam a repraefentationibus mentis dependcre, imo ea ipfa quibus hominem paffivum volitionum fuarum fubjedtum, non aétivum efle, probare nonnulii volunt argumenta, eo omnia redire videntur, volitiones noftras determinari per motus cerebri, et conjunctas cum iis propenfiones praevalentes, easdem in attentionem, reflexionem, totumque hominem dominari,ut nihil ejus arbitrio determinandum relinquatur. Et profecto nulla inter oppofitas has fententias eft media. Vel dicendum cum Hobbefio, **** Col-

Sluiten