Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

xxxn DISSERTATIO DE MORALI

tuctur anima, faciliusquc fuas faepe facuïtates ex aliis operationibus colligit, dabimus jam operam ut mentem fibi ipfi indirccbe, reflexorum veluti radiornm ope fiftamus contemplaudam, probemusque evidenter operationes ejus fere omnes cum vivido libertatis, ab omni necefiitate immunis, fenfu conjunclas efle. Cujus quidem demonflrandi tott ferme occurrunt argumcnta, quott funt in bomine affectus, quot judiciorum de alienarum ncTionum merito ferendorum fontes, quot humana inflituta, quod aliquott jam fpeciminibus probatum dabimus.

Poenitentiae affectus vel oritur ex fenfu talis libertatis, vel certe cum eo conjuncTus efl. Non enim confiftit in folo mali phyfici fenfu, fed in moleflia inde nata quod noflra in illud nos incidifle culpa confcii nobis fimus. Neminem poenitet eorum quae evitare non poterat, at vitae intemperanter aetae muitos, merito fi libere diflblutam vitam egerunt,immerito fi rationalis eorum appetitus fenfitivo refiflere non potuit. Qui autem potuiliet fi anima repraefentationibus fortioribus determinetur ad agendum ? Ubi effeétus neceflitati (morali licet) fubjeeti funt, ibi ex eo quod aliquid non fit faéhim recbe colligitur id fieri neutiquam potuifle. Vel enim omnes adfucre caufae ad effectum aliquem producendum requifitae, aut minus, fi ita effedtus non magis potuit abefle quam aer preffione ex una parte imminuta non moveri, fi non, haud magis oriri ille potuit quam gravia corpora fua fponte furfum ferri.

Confcientiae ingentem efle vim feu ad puuieudos fcelcratos , feu ad eos qui culpa vacant folandos, erigendos, fanioris hominum paftis cónfenfu comprobatur. Stupenda ejus eiTecla explicatione fane indjgent, quae fponte fe offert illi qui libertatem neceflitati baud fubjicit. Ita enim confeientia hominem traétat prouti ab eo traétata efl, quifi fibi confeius fit fe eam fpreviffe, froenum hoe a Deo fibi injectum contumaciter excuffiffe, non potelt faeva ejus verbera eflugere. IIoc enim in memoriam illi revocat, hoe non patitur oblivione delcri confeientia, penes eum fuifle manus nefario fcëlere abflinere, non defuilfe fibi motiva aciionis malae omittendae , quibus quod non fuerit a crimine revocatus non ea efl caufa quod illa nimis debilia fuiflent, fed ea quod obduratum ad fcclus animum ipfe a falubribus confilüs, a confcientiae, religionis monitis, data opera avocaverit, quae fine non neceffitatis fed libertatis funt indicia,fi problemaGeometricum ob levem circumflantiam non animadverfam folvere non potueris num ideo confcientiae poenas lubibis? Non opinor, fi tibi confeius fis omnem te operam impendiffe, fcis enim haud penes te fletifle ut illa circumflantia fuccurrtret, at deliftum te admififle doles, ipfa enim teflimonium perhibet

con-

Sluiten