is toegevoegd aan uw favorieten.

Nieuwe algemene konst- en letter-bode, voor meer- en mingeöeffenden. Behelzende berigten, uit de geleerde waereld, van alle landen.

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

C ti8 )

niet geplant worden; daar hy is cok hei laaifte artikel verboden, om hier te planten. Dit Eiland zoude oneindig meer vfugtbaarder zyn, indien men 'er het Water, dat 'er is, beter verdeelde, en niet in Zee liet verloren gaan.

Grand Canarie brengt voort, Granen. Wyn en witte Bonen «in overvloed: dit Eiland is mede een der vrugtbaarfteu en heeft geen gebrek aan Water. Op dit Eiland word veel handel'gedreven met gezouten Visch, welke met kleine Schepen op de Barbaryföhe kusten word gevangen, en welke het voornaamfte voedfel der Inwoonderen op de zeven Eilanden is: deze handel onderhoud circa 30 Schepen, van 40 tot 60 Tonnen groot, waar op circa 20 ;i 30 man equipage is.

Palme is vrugtbaar in alle mogelyke Produkten, brengt voort Wyn, Zuiker, Amandelen, Granen enz. in tamelyken overvloed.

Gomere is niet minder vrugtbaar in Wynen, Granen, Bonen, Zyde enz.

Lanzaroie geeft in groten overvloed Tarwe en Garst: aldaar maakt men ook Weedasch, waar van in de laatfte jaren, voor den oorlog, veel naar Ierland is gezonden, tot het bleken van Linnen en het maken van Zeep.

Fortaventura brengt 't zelfde voort, gelyk Lanzarote: deze twee Eilanden zyn in 't gemeen de Koornfchuren der anderen, voornamentlyk voor Tenerife: en als het gebeurd, dat de Oogst kwalyk uitvalt, t.ekt men de Granen van de Barbaryfche kusten.

Fer heeft dezelfde Produkten gelyk de overigen; edog is dit Eiland zeer armoedig. Deszelfs Wynen zyn zwak; weshalven men van dezelve Brandewyn ftookt: deze Brandewynen dienen tot het verfterken der Wynen van Teneriffe, welke verzonden worden; ook zend men van dezeii Brandewyn veel naarSpaansch Amerika.

Behalven deze voorwerpen van Negotie, brengen deze Eilanden nog ene Plant voort, die men in 't Fransch Orfeille noemt, en van welken men zig in de Fabrieken en Verweryen bediend, om de koleuren te confolideren.

De Commercie der uitvoerende Goederen, beftaat in

Wynen naar Engeland, Amerika, de Indien, Ham¬

burg enz. Jöranaewynen gaan naar ae öpanmene dczittingen in Amerika, ruwe Zyde en witte Bonen naar Cadix enz. Weedasch naar Ierland en Orfeille naar Eneeland enz.

De Commercie der ingevoerde Goederen beftaat in

alle foorten van Wolle Stoften, Staal en Yzerwerk, en

Manufakturen van Engeland. Yzer en Vlas van Zwe

den ; het laatfte artikel ook van Holland. Allerlei foorten van Linnen van Holland en Duitschland. Boom-

oly komt veel van Spanje; voor h overige worden hier aangèbragt de Produkten der Spaanfche Koloniën en der Staten van Amerika. Meubelen worden veel van Engeland en van onze Republiek, in Vrcdcstyd, aangebragt, die zeer goed hier te vei kopen zyn.

Het karakter der Inwoonderen is in 't algemeen goed; zy zyn eerlyk, goedhartig, oprecht en geestig, maar zy zyn nog verre van opgeklaard, offchoon ik verfcheidene fchranderc koppen onder hen ontmoet heb, die zeer begeerig zyn, om verligter te worden, cn van Vreemdelingen te Ieren. De Industrie op deze Eilanden is niet geheel dood, maar kwynende in' den hoogften graad. De grond is tamelyk gecultiveerd ; dewyl echter de Boeren van hunnen' ouden flender niet afgaan, zo worden gene al te grote voortgangen daar in gemaakt; zv zyn bovendien nog zeer

fanatiek, edog hebben zy niet meer zo veel achting en ontzag voor hunne Geestelyken, dan wel voorheen;

ook zyn deze Geestelyken met meer zo talryk dan voor dezen, en ik geloof, dat 'er op alle deze Eilanden niet boven de 8 a 900 zich bevinden. Byzonder hebben deze Inwoonders veel genie voor de Zeevaart; de bezitter dezer Eilanden zoude velen van hun daar toe kunnen gebruiken. Ik fpreek niets van de Regering dezer Eilanden;

zy is op denzelfden voet als in Spagne, gevolglyk zyn

er duizend redenen om er mets van te zeggen. De Volkrykheid dezer Eilanden word op circa 180

duizend Zielen gerekend, waar van Teneriffe omtrent

Ut 11UUI UCVCIL.

Wat zouden deze Eilanden kostlyk kunnen worden

onder ene goede regering! thans Zyn zy niets onder

de handen hunner tegenwoorcugen bezitters.

Aanmoediging van Industrie, vryheid van Commercie, en affchaffing der drukkende Tienden, zouden deze Eilanden (wegens derzelver natuurlyke ligging tot de Zeevaart) tot de rykfte en gelukkigfte in de waereld kunnen maken.

Enige byzonderheden nopens het Eiland Sardinien.

(getrokken uit een Fransch werk, getyteld: Es-

fat fur TPlistoire Geographique, politique et naturelle du royaume de Sardaigne, par Dominique-Albert Azuni. Paris c/iez Roux avec une Carte.)

Men heeft berekend, dat 'er. in het jaar 1788, op

het gehele Eiland niet meer dan 500,000 bewoners waren; fchoon, onder een goed beftuur, de bevolking wel op 3 Millioenen kan gebragt worden. Sar-

di-