is toegevoegd aan uw favorieten.

Algemene konst- en letter-bode, voor meer- en min-geoeffenden: behelzende berigten uit de geleerde waereld, van alle landen.

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

t 85 $

cen klaar bewys dat de .lucht dezen dieren zeer nc-odzaaklyk is, *t wjk des te meer bewezen word, door dien deze diertjes,in Tt luchtledig gefteld, i;as tekenen van bcnaauwdheid, na enige r.ren door den dood gevolgd, openbaren, wordende derzelver einde, ook zeer ras, door de kolenzure lucht (aer fixus) cn de waterftoflucht (gas hydrogéne inflammabile) bevorderd.

Gedurende 10 a 13 weken , groeyen deze diertjes fteeds voort, •wordende hun ligchaam by trappen groter, en kryg'endc dezelve een zeer fchoone gehuppelde coleur, zonder dat men enige Verandering in derzelver' uiterlyke gedaante kan waarnemen : linnen'hét fyne vlies echter, het welk derzelver nog flymerige ingewanden Omringd, eh in zich bevat, ziet men eerst de darmen, cirkelsgewys geplaatst, ten voorfchyn komen, wordende men daarna het hart, fteeds in roodheid toenemende, en zyne kloppingen verrigtende, duidelyk gewaar.

Na dat het diertje tot dezen ftaat gekomen is, ziet men 't eerst, 'bezyden en beneden den ftaart, onaer het vlies, de uiteindens der .agterpoten voor den.dag komen, welke frapsgewyze voortgfoeyen, en allengs doorbreken; wordende, na derzelver verfchyning , en gedurende derzelver aanwas, de buik fteeds fmaller en vierkanter. Zo dra dezè agterpoten tot een zekeren trap van grootte gekomen zyn, beginnen de voorpoten, welke reeds onder 't vlies gevormd waren, door het zelve, 't welk allengs begint dunner te worden, cn van 't beestje af te vallen , fchiefjk te voorfchyn te komen, krygende insgelyks het hoofd, na het afleggen van dit vlies', ene gantseh andere gedaante, daar het diertje nu geheel aan enen Kikvorsch gelykt, de ftaart uitgenomen, welke nog zich tüsfchen de agterfté poten vertoond. Deze beftaat, uit een in 't midden geplaatst fpits toelopend ligchaam, van ene zeer weke , doch echter fpierachtige ,'zelfftandigheid , een waar verlengzel van den aanftaanden ruggegraat, en uit het verlengzel van het reeds genoemde vlies, 't welk dezen ftaart tot zwemvinnen aan beiden zyden verftrekt, en na de voortbrenging der voorpoten ook zeer fchielyk van den ftaarf zich afzondert, ondertusfchen dat het middelde gedeelte' zagtjes affterft, verdroogd en wegfmclt, tot dat de gehele 'ftaart, tot aan het einde van den ruggegraa'd van 't diertje, verteerd is; latende noch een klein uitfteekzel na zich. Thans vertoond zich het diertje volmaakt als een Kikvorsch ; wordende, lsy deszelfs aanwas, de vaste delen hoe langer hoe y.igtba'arder, zo dat men het zelve nagaande, trapsgewys de ontwikkeling cri volmaking zyner delen, nevens den gröey der beenderen , kan waarnemen.

! De tyd, op welken deze gedaante verwisfelihg der Kikvor-r fchen gefchied, hangt voornamenlyk af, van de warmte der luchtgefteldhcid, en de plaats, in welke de diertjes zich bevinden. Daar het aangenaam Saifoen derzelver groei feMelyk doet voortgaan, brengen de guurc cn koude nachten geene geringe vertraging aan derzelver aanwas en ontwikkeling toe/ — Geen minder invloed echter heeft op hen dc plaats, in welke zy huisvesten; die genen namentlyk, welke in dc floten,'vervuld met een zuiver water, cn ryk aan allerley voor hen tot voedzel ftrekkende Infecten, zich bevinden, overtreffen verreih grootte die genen, welke wy in glazen', op onze Studeervertrekken, herbergen; ondertusfchen hangt het gelukken dezer .proefnemingen veel af van de gedaante der glazen , en het gegast voedzel. In het algemeen dient men glazen te gebrui¬

ken, welke ene grote ffliddellyn hebben: want, in faafle glazen, ziet men niet alleen, dat dc eyeren weinig in getal uitkomen, maar ook dat de reeds voortgeb:agte diertjes voor 't grootfte gedeelte fterven. De diertjes nog klein zynde , doet men weinig water in de glazen, om dat de kleine beestjes nog de kragt niet hebben, om van ene grote diepte na de oppervlakte te zwemmen; na dat dezelve echter in grootte toenemen , geeft men dezelven meer water, 't welk men om de 6 a 7 dagen verfchoond ; latende een gedeelte waters weglopen, en gietende weder in de Zon,of op andere wyze, verwarmd water in het glas, 't welk de jonge diertjes bevat, enint welke zy zeer yrolyk omzwemmen. Dit nu onderhoud men tot dat, na het uitbreken der \oorfte poten, de ftaart begint te vergaan, als wanneer men zulk een diertje, indien men deszelfs verderen groei wil waarnemen , overzet in een ander glas, welks bodem ruim één duim onder water ftaat, op welks oppervlakte enige ftukjes hout of bladeren dryven ; wordende in dit geval de weinige diepte van het water verëischt, om dat de diertjes, welke op dit tydftip zeer zwak zyn, geen grote hoogte kunnen opzwemmen, nog zich lang op dc oppervlakte des waters kunnen ophouden; ten welken einde de dryvende houtjes veel toebrengen, alzo zy meesten tyd op deze zitten; wordende dus door de lucht het afdrogen en verteren des ftaarts

des te meer bevordert.. ■ Verders zyn deze eieren , gedurende

den tyd van hunnen aanwas, zeer gulzig en verflindend, zo dat zy zelf' met een hevige drift op huns gelyken aanvallen, cn een hunner natuurgenoten binnen weinig tyd vcrflinden : welke ontaartheid men echter veel kan beteugelen, door hen enig voedzel te geven, in welk geval zy elkander geene fchade toebrengen. Aan dit oogmerk voldoen zeer wel kleine wormen, nog veel beter echter de algemene waterflak , welke gemaklyk tc vinden en te bewaren is ; wordende deze laatfte, na dat men haar van haar huisje beroofd heeft', door de,jonge diertjes fchielyk aangetast , uitgezogen, en geheel verflondcn , en' ftrekkende tot een zeer goed voedzel der Kikvorsjes, welke, onder deze voorzorgen , niet misfen tot enen volmaakten ftaat overgaan.

Deze nu zo in 't oog lopende als vobrtreflyke gedaanteverwlsfcling gaat met geen mindere verfchynzelen , de innerlyke gedaante dezer diertjes betreffende, gepaard; het diertje, zo dra het uit zyn ey gekropen is, deelt in alle delen aan de cistenfchap der visfehen ; hebbende, aan beide zyden van den hals, enige kieuwen hangen, welke allengs inkrimpen , en zich in den borst echter en boven de gewone longen plaatfen , , cn na allen fchyn tot de ademhaling, gelyk zulks by de visfehen gefchied, gefchikt zyn; hier by komt nog dat men, aan de linkerzyde van'het beestje, agter de plaats, op welke de linker voorpoot geplaatst is, een gat, of foort van kanaal, waarneemt, welk, langs de zogenaamde long lopende, met den mond gemeenfehap heeft, en' dient, in den beginne, om het door den mond ontvangen water uit te werpen, gaande dit kanaal eind'ehk te niet, zo dat het zelve, na het te voorfchyn komen der voorfte poten, geheel \erdwenen is. in het innerlyke gedeelte van het ligchaam ziet men, behalven deze verfchynzelen, aangaande de ligging der ingewanden, vergeleken met die van enen volkomen Kikvorsch, vele verfcheidenheden. De longen zyn naauwlyks merkbaar; dc lever, vry groot, ligt meestendeels alleen aan de rechrerzyde; de,.darmen, oyer 't algemeen zeer groot, liggen