is toegevoegd aan uw favorieten.

De invloed en uitwerking van het christendom, op de vorming en den toestand der volkeren van Europa.

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

De gefchiedenis der Reden.

daar, en wierd daar met zijne denkbeelden, en met zijne fchriften gevonden, welk voordeel zou dit aan de gefchiedenis van der Huroners kennis, en voordgang in weetenfchappen bijbrengen, welke verandering daar in maaken, wanneer de Huroner, door deze denkende mannen , niet op eenen anderen weg, niet tot een geheel ander gedrag, dan te vooren, gebragt was. Het gene ik zie, dat openlijk, als godsdienstgebruik, als door de wetten geboden , als rijksgewoonten plaats heeft, dit toont.mij, hoedanig, in dat land , en onder dat Volk, de denkbeelden, de wetten en de Menfchen zijn. Dan , gelijk ik gezegd heb, dit leer ik geenszins, uit Egyptisch beeldfchrift, uit Zoroasterfche raadzels , uit Pythagorifche getalen , en harmonieflelzels , of andere Oosterfche droomen. En de Chineezen , met hunnen Li en Tien , zijn even zoo duister, even zoo dubbelzinnig , even zoo onnoozel, als alle de anderen.

Het is eene oude, en zeer onderfcheiden beandwoorde vraag: van waar de Godsdienften , in het algemeen heuren oorfprong hebben? De beandwoording daar van kan ik hier voorbijgaan; en even zo houd ik mij ook niet bezig met de natuurlijke, gefchiedkundige of bovennatuurkundige bedoeling van de leer der Godheden. Ik vraag niet, met welk oogmerk men zich eenen Fetisch uitkoos; maar ik zie alleen op den man, die thands voor denzelven neerknielt, hem thands ftreelt, en thands tugtigtien zoo flaa ik fteeds den bedrijvenden Mensch gade. Zelfs let ik niet op de weinige, voor zich zeiven, en onder eenen kleinen hoop leerlingen, fpitsvindig onder-

zoe-