verband met wat wij bij de afscheiding van den animalen wil zagen konden verwachten, namelijk het stijgen van ons verantwoordelijkheids gevoel in rechte evenredigheid met het vermeerderen, van onze kennis en ons kenvermogen, hebben wij, naast de fataal gebonden wilselementen, een laatste wilselement, de levenswil, leeren onderkennen, welke, uit hoofde van zijn geworteld zijn in het oneidige, vrij is om te doen, wat hij wil, in de wereld der verschijnselen en zich niet behoeft te laten beïnvloeden door, wat wij telkens genoemd hebben: de dwang der omstandigheden, omstandigheden nu genomen in den ruimsten zin van: „dat, wat om ons heen staat", dus de geheele wereld der verschijnselen. Wij hebben het bestaan van een in het oneindige geworteld levenswil element bevestigd gezien door twee reacties, namelijk het optreden van de stem van het geweten en het feit, dat wij de wereldorde kunnen waarnemen, welk laatste alleen mogelijk is, wanneer wij een vermogen bezitten, dat niet in de wereld der verschijnselen maar daar buiten wij zeggen in het oneindige) geworteld is.
Het is echter voor ons niet voldoende om ons alleen maar niet te laten beïnvloeden door de omstandigheden, hoe buitengewoon moeilijk en hoe grootsch deze taak van onberoerd blijven tegenover de dingen, de aandoeningen, in het algemeen de lijdingen van deze wereld, ook is.
Wij hebben, toen wij gekomen waren aan de grenzen van ons kenvermogen en bevonden, dat wij niet stonden voor een blinde muur, maar voor een venster, niet met de Buddhisten gezegd het woord Nirwana, noch met de Chineesche wijsbegeerte het woord Eeuwigheid, wij hebben gezegd het woord God. Daarmede hebben wij het accent gelegd op „Kracht", terwijl de Buddhist het accent legt op „Wijsheid". En dus hebben wij te doen. Wij hebben niet alleen ons niet te laten beïnvloeden door de omstandigheden, wij hebben de omstandigheden daadwerkelijk te beïnvloeden. Met het zeggen van het woord „God" bij het schouwen in het oneindige, hebben wij ons in dienst gesteld van wat met dat woord is aangeduid, zooals de metselaar zich in dienst stelt van den bouwmeester. En omdat deze metselaar zich de drager weet te zijn van een goddelijke vonk, zich weet te zijn de zelfbewuste verbijzondering van den levenswil, die, geworteld als deze is in het oneindige,