kunnen het doen, dit bezwaar is niet onoverkomelijk.

Hartog merkt op, dat wij geen advies van het Bestuur hebben gekregen. Hij was voorStander van een uniforme regeling en nu zij er niet kan komen, is het hem onverschillig hoe de werktijd geregeld zal .warden. De bedoeling was den Joodsehen werklieden gelegenheid te geven overal te kunnen werken: met dit voorstel is liet niet mogelijk.

Parsser wenselit de meening van het Bestuur te weten.

De Voorzitter: Het Bestuur wil liever niet, dat er aan den schafttijd geraakt zal worden en het blijkt ons, dat er geen regeling te maken is, tenzij men aan den schafttijd tornt. Indien dit geschieden moet voor allen, dan zijn wij bevreesd voor tweedracht van bedenkelijke soort. Daarom is ook de A.J.V. tot dit voorstel gekomen, wat in den brief tot uiting komt. Het is de eenige wijze om uit de impasse te geraken.

Parsser wijst er op, dat wij reeds voor den derden keer over deze kwestie spreken. Bij dc eerste bespreking bleek reeds, dat er een meeningsversehil was tusschen het Bestuur en een groot deel van den Bondsraad. In de Jaarvergadering kwam het opnieuw tot uiting en thans krijgen wij een advies, dat ingaat tegen het besluit van de Jaarvergadering.

Indien wij geen uniforme regeling krijgen, dan is hem de regeling van den werktijd onverschillig, Wij hebben uren zoek gebracht met dingen, die niet zullen komen. Nu wordt de positie van de orhodoxe Joden slechter dan vroeger.

Interrupties: Verklaar dit eens.

Parsser betreurt het, dat het Bestuur adviseert dit voorstel aan te nemen. Kr zal bij aanvaarding komen een dringen van de Joodsche naar de niet-Joodsche werkweek: dan wordt dus de werkgelegenheid slechter. Indien de menschen gedurende weken een korteren schafttijd hebben dan hun collega's, verlangen zij hetzelfde en wordt de spoeling voor de orthodoxe Joden dunner.

Het is geen gewoonte, te vragen hoe de discussies in de conferentie geloopen zijn, maar spr. wenscht zich er nu wel in te verdiepen en vraagt of het Bestuur, gezien het besluit van de Jaarvergadering, niet verplicht was het voorstel van de A.J.V. te bestrijden. Individueelc standpunten hebben geen beteekenis; de Jaarvergadering had een besluit genomen. Zijn de argumenten van den Bondsraad in het licht gesteld? In een bespreking, die spr. had met den Opperrabbijn, heeft hij vernomen, dat de Voorzitter en de Penningmeester bij hem geweest zijn en de vraag gesteld hebben of het mogelijk was op Vrijdag tot 4 uur te werken, waardoor de eenige mogelijkheid aanwezig zou zijn voor invoering van een uniforme regeling. De Opperrabbijn antwoordde, dat hij niet toe kon staan, dat Joodsche werklieden langer bleven werken dan één uur voor het ingaan van den Zaterdag. Niet alleen heeft spr. de vraag verwonderd, maar nog meer de bewering, dat dit de eenige mogelijkheid was voor een, uniforihe werkweek.

Wij hebben duidelijk doen uitkomen, dat men kan komen tot een uniforme regeling, zonder dat men noodig heeft te tornen aan den sehafttijd, want de regeling, voorgesteld door de Vereeniging van Exploitanten van slijperijen hield in een kwartier vroeger beginnen en een kwartier later eindigen. Het Bestuur van de A.J.V. behoeft niet bezorgd te zijn voor hen, die de christen werkweek volgen, terwijl menschen als Asscher en Soep er voor moeten zorgen, dat de werkgelegenheid voor de orthodoxen niet slechter wordt. In den winter zullen de werkgevers het niet goed vinden, dat wij korter werken.

Men wenscht het gezinsleven van 2000 werkenden niet te ontwrichten, maar doet het wel van 300. Hun werkgelegenheid is tot een minimum beperkt.

Spr. heeft den Opperrabbijn gevraagd, of hi j ook gedacht heeft aan de economische positie van de Joodsche werklieden en Z.Erw. antwoordde, dat hij op een uniforme regeling aangedrongen en een rooster ontworpen heeft. Men zou daarna op dezen grondslag zoeken naar een zoodanige werkweek.

Indien wij de uniforme werkweek ingevoerd hadden, dan had er wel verzet geweest, maar na eenige maanden zou dit wel geluwd zijn. • Werd het te sterk, dan konden wij altijd nog wel terug. Maar dan hadden wij deze regeling een behoorlijke kans gegeven. Maar nu a priori zeggen: de A.J.V. wil het en wij beschikken niet over dc kracht er tegen in te gaan, is voor spr. en zijn geestverwanten funest. .

G. Polak behoorde tot de aanhangers van een uniforme regeling, maar het gekanker in de fabrieken deed hem spijt krijgen van zijn stemmen voor een zoodanige regeling. Hij voelt voor het voorstel-Slier, ook omdat vele arbeiders nog geen achturendag hebben. Wij moeten er niet van afwijken.

De teleurstelling van Parsser is begrijpelijk; in de vorige besprekingen dreigde hij met de patroons, die wel het besluit zullen nemen. Zij deden liet niet, waarschijnlijk omdat het geld zal kosten.

Mendes Monteiro acht het niet gewenscht tegen de leden in te gaan: ons genomen besluit wordt in de fabrieken niet gelukkig geacht. Welke regeling er nu komt, interesseert hem niet.

Voet kan verklaren, dat de patroons wel degelijk van de discussies omtrent dc werktijdregeling kennis hebben genomen. Zij allen deelden mede, de verslagen, in het 71'eekblad gelezen te hebben. Van ons kon niemand verwachten, dat wij het aangenomen voorstel sterk verdedigden, te minder, daar er drie Bestuurders tegen waren. Wij zijn in onze opvatting versterkt, doordat wij kennis kregen van het oordeel van vele leden. De oplossing, die de Bondsraad aangaf, zou tweespalt gebracht hebben tusschen onze leden. Ook zeer veel Joodsche werklieden waren tegen verkorten Vrijdag en schafttijd. Zelfs wendde een der werklieden zich tot den docter van het K.S.F., met de vraag, of korte schafttijd op medische gronden te verdedigen is. Het is niet

overdreven, indien wij zeggen, dat de oppositie tegen dit besluit zeer sterk was.

Interruptie: Inderdaad.

Voet: Verschillende voorstemmers in den Bondsraad stemden uit tolerantie tegenover hun orthodoxe vakgenooten. Dit-is verkeerd gebleken, want men heeft rekening te houden met de meening der leden, indien zij niet indruischt tegen het goede.

1 ndien wij de uniforme regeling hadden gekregen, dan bleef nog altijd het bezwaar bestaan van het vergoeden van de Joodsche feestdagen, waarvoor thans waarschijnlijk een oplossing gevonden is. Bij een uniforme regeling hadden deze feestdagen aan de orthodoxe vakgenooten geld gekost.

Indien het Bestuur van de A.J.V. voor het besluit van onzen Bondsraad was, dan hadden wij een referendum voorgesteld, dat zeker tot verwerping had geleid. Mogen wij ons besluit nu doordrijven?

Slier: Nu de patroons er tegen zijn, niet.

Voet: Het is voor de A.J:V. geen centenkwestie; men wenscht geen tweespalt onder de werklieden. Het voorstel-Slier willen wij met de A.J.V. bespreken op den grondslag van de Joodsche werkweek, dus alleen voor de personeelen waar dc Joodsche werkweek zal gelden.

De A.J.V. heeft ons uit de moeilijkheden gered.

Het groote nadeel, dat Parsser veronderstelt, is er volgens spr. niet. Dikwijls kwam het voor, dat Joodsche werklieden in de personeelen, waar de Christen werkweek gevolgd werd, op Zaterdag niet werkten. Dit is door de werkweek van vijf' dagen veel beter geworden. Mochten er thans echter moeilijkheden komen, dan kan men het ons niet verwijten. Beeds. eenigen tijd geleden was het bekend, dat enkele personeeltjes van werkweek wilden veranderen, doordat de vele Joodsche feestdagen in zicht kwamen. Wij aanvaarden dus zijn verwijt niet, dat wij de schuldigen zijn.

De Penningmeester wijst er op, dat Parsser het wilde doen voorkomen, alsof wij niet gepoogd hebben het besluit van de Jaarvergadering ten uitvoer te brengen. Hij beriep zich hiervoor op den Opperrabbijn. Het is wel eigenaardig, dat indien wij een onderhoud hebben met dezen geestelijke, dit onderhoud een onderwerp van discussie kan zijn bij een andere gelegenheid. Maar het feit, dat wij er met den Opperrabbijn over gesproken hebben, is toch reeds een argument tegenover de bewering van Parsser, dat wij niet getracht hebben liét besluit uit te voeren.

Wij hebben gevraagd: zou er geen bezwaar zijn van orthodoxe zijde?, waarop de Opperrabbijn zeide, dat er een bespreking zal plaats vinden tusschen de' Opperrabbijnen in ons land, wanneer de Zaterdag precies ingaat. Wij kregen van hem een regeling van den aanvang van den Sabbath. Wij voelden echter de moeilijkheid van deze voorgestelde regeling. Mogen wij nu de groote meerderheid van onze leden iets opdringen? Is dit in het belang van de organisatie?

Wij betreuren het, dat eenheid in de werktijdregeling niet gevonden is, maar dit geeft Parsser niet het recht de beschuldiging te uiten, dat wij niet getracht hebben te doen wat mogelijk is.

Parsser ontkent gezegd te hebben hetgeen G. Polak aanvoerde. Het interresseert hem niet meer hoe het voorstel-Slier luidt. Indien Slier zegt: tot 4 uur werken op Vrijdag, dan zullen de Joodsche werklieden zelf wel bepalen tot hoe laat zij willen werken. Men heeft den menschen gezegd, dat een uniforme regeling alleen te vinden is door verkorten schafttijd en daar zijn zij tegen. Indien het referendum nu gehouden zou worden, dan wordt alles verworpen, maar indien de menschen eerst aan de nieuwe werktijdregeling gewend waren, dan zou het later te houden referendum anders uitvallen. Thans gaat de boterham van dc Joodsclie werklieden verloren. Het Bestuur betreurt alles, maar wij hadden liever meer kans om te werken. Het is onjuist, bij den Opperrabbijn te zeggen, dat een uniforme regeling alleen mogelijk is door op Vrijdag tot 4 uur'te werken. Men veronderstelt, dat wij zenuwlijders krijgen door verkorten schafttijd, maar wij krijgen zenuwlijders doordat velen het brood ontnomen wordt.

Blomkwist begrijpt niet de opinie van Voet, dat sommigen uit tolerantie voor de uniforme regeling gestemd hebben. Het was Mendes Monteiro, die sprak over de ■ idealen van de orthodox Joodsche vakgenooten en hij deed het zeer sterk en dan zijn wij moreel verplicht alles te doen wat mogelijk is. Na rijp beraad heeft spr. zijn stem er voor uitgebracht en hij laat zich daarbij niet leiden door de meeningen op de fabrieken.

Het voorstel-Slier is alleen een verbetering bij een uniforme regeling. Spr. is er van overtuigd, dat het Bestuur alles heeft gedaan, om te komen tot een juiste uitvoering van het besluit. Het is jammer, dat wij geen regeling gevonden hebben, die allen bevredigen kan.

Voet kan den gedachtengang van Blomkwist begrijpen; hij was het niet, die ons mededeelde uit tolerantie vóór gestemd te hebben.

Wij moeten er tegen opkomen, dat gpzegd wordt: het betreft den boterham 'van de Joodsche vakgenooten. Hier is niets van aan. Op dit moment zijn er een vier firma's, die de Joodsche werkweek volgen; nl. Assclier, Soep, Spier en Boekdrukker. Ondanks allen aandrang, zullen zij deze werkweek blijven volgen. Mocht iemand als gevolg van den te nemen maatregel broodeloos worden, dan zullen wij trachten liem ergens anders onder te brengen. De melodramatische toon van Parsser moeten wij betreuren, want indien straks iemand geen werk kan krijgen, gaat hij het ons verwijten. Nogmaals wijst spr. er op, dat de personeelen van J. Ilartog en Bouwman en Hoos van werkweek veranderd zijn toen de feestdagen in zicht kwamen.

Het voorstel van de A.J.V. werd aangenómen.

Aan de orde kwam nu een voorstel van het Bestuur van dc A.J.V. betreffende betaling van feestdagen.

De Voorzitter deelt mede, dat ook dit punt

.1. Vrijdag besmoken is. Het Bestuur van dc

A.J.V. wees er op, dat het aantal Joodsche feestdagen de Christelijke overtreft. De eerste groep kan 13 dagen omvatten, de tweede 6 dagen. Dit jaar is het bijzonder treffend: tot 1 Januari 1938 zijn er geen Christelijke feestdagen, waarop verzuimd moet worden; Kerstmis valt op Zaterdag en Zondag, Nieuwjaar op Zaterdag; daartegenover zullen wij in September 7 Joodsche feestdagen hebben. Nu is het begrijpelijk, dat de patroons, die de Joodsche feestdagen niet laten werken, bezwaar maken, dat zij meer feestdagen moeten betalen, dan hun collega's, die in de andere positie verkeeren.

Om deze reden werd ons het volgende voorstel gedaan: „Het verschil tusschen de Joodsche en de Christen feestdagen wordt op Zondagen ingehaald, tot een maximum van 4 dagen, met dien verstande, dat de 40-urenweek wordt geëerbiedigd en het volle loon wordt uitbetaald.

Dc regeling geldt van de eene vacantie tot de andere,"

Dit voorstel blijkt reeds uitgelekt te zijn, want wij kregen brieven met den volgenden inhoud, geteekend door een aantal bondsleden:

Aan het Bestuur en den Bondsraad van den A.N.D.B.

Ondergeteekenden, werkzaam bij dc fa, Asscher, protesteeren tegen het inwerken van feestdagen en verzoeken Bestuur en Bondsraad alsnog te pogen de feestdagen te behouden tegen het volle loon.

Aan Bestuur en Bondsraad van den A.N.D.B.

Geacht' College,

- Ondergeteekenden, allen lid van' den Alg. Ned. Diamantbewerkersbond, gehoord hebbende dat de A.J.V. aan den A.N.D.B. een voorstel heeft gedaan om gedurende de weken waarin de Joodsche feestdagen zullen vallen, de daarin voorkomende Zondagen te laten werken, hopende dat bovengenoemd college onder geen enkel beding den Zaterdag en Zondag als rustdagen zullen prijsgeven, verzoeken aan bovengenoemd college op het voorstel van de A.J.V. niet in te gaan en verblijven inmiddels enz.

Het laatste gedeelte van den brief van het personeel-Assclier kan als vruchteloos worden beschouwd. Indien wij niet voldoen aan de verlangens der patroons, dan komt er van de betaling niets terecht en komt alles op losse schroeven te staan. Wij hebben ons ter degé afgevraagd wat wij moeten doen en wij zijn, om ernstige verwikkelingen te voorkomen, zoowel wat betreft de betaling van de feestdagen in het algemeen, als de positie tegenover België, waar op ons verzoek en voorbeeld vergoeding van feestdagen wérd ingevoerd, verplicht van de twee kwaden het minste te kiezen en het voorstel te acceptecren.

Slier wenscht over twee dingen zijn bevreemding te uiten, nl. dat het Bestuur het natuurlijk vindt, dat de patroons, die de Joodsche feestdagen laten verzuimen, niet alle willen vergoeden. Hiermede is hij het niet eens. Zij wensclien niet te laten werken en hebben dus den moreelen plicht, die dagen te vergoeden. Hij is van oordeel, dat men, door op Zondag te laten werken, de 40-urenweek wel aantast. Men neemt ons een dag weg.

De Voorzitter: Bedenk, /het betreft slechts enkele honderden en men krijgt twee dagen terug.

Slier: Die zouden wij ook gekregen hebben bij een werkweek van 100 uren.

De Penningmeester: Zonder loon toen.

Slier: Wij kregen ook wel eens 50 %■ Indien de werkgevers de lèestdagen niet willen vergoeden, wanneer wij hun voorstel niet aannemen, laten zij dan de. Christen werkweek volgen.

Smit: Dan wordt de werkgelegenheid nog geringer voor de orthodoxen.

Slier is het bekend, dat velen op Zondag niet willen werken.

Hartog wijst er op, dat reeds bij de besprekingen over de werktijdregeling gezegd is, dat een oplossing voor de vergoeding van de Joodsche feestdagen moeilijk is. Reeds vroeger is er aangedrongen op een compensatie.

De Penningmeester: Met verlenging van den werktijd.

Hartog: Volkomen juist en de werklieden stonden toen achter het Bestuur. Wij moeten ons op een reëel standpunt stellen. Indien het verschil één dag was, dan is dit te overbruggen, maar het aantal Joodsche feestdagen is bijelkaar 2|- week werkverzuim.

Slier: Wat kunnen wij er aan doen?

Hartog: Niets, maar wanneer wij het voorstel niet accepteeren, dan vermoedt spr. dat er dan niet gewerkt zal worden; dan brengen wij de vergoeding in gevaar en dat is veel erger. Nu zegt Slier wel: „laten dc werkgevers ons maar laten werken", maar wij hebben er rekening mede te houden, dat zij het niet doen.

. De Voorzitter verzoekt er rekening mede te houden, dat de patroons in België 5 dagen vergoeden van de 7 verzuimdagen, die men daar heeft. Wij mogen dit niet verwaarloozen. Verwerpen wij het voorstel, dan wordt er niets betaald en dan betaalt, men in België ook niets en dan stelt spr. de vraag: welke figuur slaan wij dan? In België heeft men de vergoeding van de feestdagen krachtig in de Paritaire Commissie verdedigd. Wij moeten dit in ons aller belang behouden, dit is onze plicht.

Door aanneming van het voorstel wordt de 40-urenweek niet aangetast.

II. Bonn acht het voorstel van de A.J.V. zeer schappelijk en de redeneering van Slier lijkt op die van een driftig kind, dat doorslaat indien het zijn speelgoed niet krijgt. Hadden wij een continu-bedrijf, dan zou, met inachtneming van de 40-urenweek, ook op Zondag gewerkt kunnen worden. Indien wij de 4 dagen inhalen, dan kan er geen 40 uren per week gewerkt worden, wegens dc dagen die verzuimd worden.

Keizer wenselit een contra-prestatie, nl. dat men de Christen feestdagen betaalt gelijk in | België en dus ook 5 dagen betaalt, al zijn er I minder feestdagen.

Voet herinnert er aan, flat wij ons nitijd tegen liet inhalen van feestdagen verzet hebljen. De omstandigheden waren toen anders en onze politiek is er een bewijs van.

Indien men twee dagen verzuimt en op Zondag werkt, heeft men een werkweek van 32 uren. Zij, die de werkgelegenheid voor de Joodsche vakgenooten niet beperken willen, moeten dit voorstel aannemen. In sommige personeelen is uitbreiding gestagneerd, doordat de vergoeding van alle feestdagen een onoverkomelijk bezwaar was. Thans zullen er vele vakgenooten aan het werk kunnen gaan.

Slier houdt vol, dat ons één rustdag ontnomen wordt.

De Voorzitter: In die week heeft men toch meer rustdagen dan de overige werklieden!

Slier: Ik beschouw het anders; rustdagen zijn Zaterdag en Zondag. Hij protesteert tegen H. Bonn en vraagt, of hij soms kindsch wordt of dat het de oude dag is, die hem zoo deed spreken.

De Voorzitter: Deze taal hoort hier niet thuis en ik verzoek u deze woorden terug té nemen.

Slier: Het is opzettelijk gezegd en ik kan de woorden niet terug nemen.

De Voorzitter betreurt het ten sterkste, dat Slier zich heeft laten verleiden tegenover een achtenswaardig medelid zulke taai uit te slaan.

Lucas ondersteunt het verzoek van Keizer ten opzichte van de 5 dagen vergoeding voor hen, die de Christen feestdagen betaald krijgen.

Het voorstel van het Bestuur van de A.J.V. werd met één stem tegen aangenomen.

Ten behoeve van dc uitbreiding van het Troelstra-Oord te Egmond-aan-Zec werd f 500 toegestaan.

Besloten werd, ten einde de schuldenlast van dc Arfi te verlichten, de obligatie van deze N.V. te laten vervallen.

In de vacaturc-Rabbiê in dc delegatie naar de A.B.B.-vergaderingen werd gekozen P. van Muyden.

Om 11 uur werd dc vergadering gesloten.

D. K.

Gemengd Nieuws.

Zondag 5 SeptemL. VAN BERCKELAAR. f ter 1937, werft op

het graf van L. van Berckelaar een gedenksteen onthuld, geplaatst door den A.D.B. en de Harmonie De Werker, waarbij Daems, voorzitter van den A.D.B., een rede hield.

In De Diamantbewerker van JE F «GROESSER. 3 September 1937 wordt het volgende overgenomen

uit De Volksgazet:

Jet' Groesser is in de Antwerpsche Arbeidersbeweging geen onbekende. Vóór den oorlog heeft hij een rol gespeeld in den Diamantbewerkersbond.

Verschillende jaren maakte hij met Jan Bartels en Louis Romeo deel uit van het zoogenaamde „triumviraat", dat de leiding van den A.D.B. in handen had.

Dit trio heeft zeer belangrijke diensten aan de arbeidende klasse bewezen, door de diamantbewerkers den strijdlust in te blazen voor verbetering van hun levensstandaard, wat ontegenzeggelijk invloed heeft gehad op de arbeiders van de andere beroepen.

Vooral ten opzichte van vermindering van den werktijd werd groote agitatie aan den dag gelegd.

Het moet een groote voldocinng zijn voor menschen als Groesser, Bartels en Romeo, dat thans de slijpers de 40-urige werkweek hebben veroverd.

Het zaad, gestrooid in het begin Van de 20c eeuw. heeft thans een rijken oogst gegeven.

Groesser was in het hoogerbedoelde driemanschap vooral de man die met dc pen werkte Bartels was de tribuun en Romeo de organisator.

Groesser had, in den tijd toen een broederstrijd de Antwerpsche arbeiders onderling verdeelde en "heftige polemieken elkaar opvolgden, een scherpe pen. .Maar hij heeft haar niet alleen daarvoor gebruikt, zeker niet, maar vooral in dienst der vakbeweging; om de arbeiders hun rechten te leeren kennen als menscli, heeft hij zijn gedachten op papier gezet.

Zekere gebeurtenissen brachten een andere leiding aan den Algemeenen Diamantbewerkersbond.

Groesser verdween hiermede uit de vakbeweging.

Na den oorlog kwam Jef Groesser als bediende en helper van Chris Mahlman in den Belgischen Transportarbeidersbond.

Zijn vaardigheid als opsteller werd door Mahlman gebruikt, die hem met de uitgaven van den B.T.B. gelastte.

Groesser vond daarin een kolfje naar zijn hand en wijdde daaraan vele jaren zijn beste krachten.

In de jaren van het heetste gevecht in zake tendenzstrijd te Antwerpen, waren Mahlman en Groesser heftige tegenstanders. Wij hebben daarom steeds het gebaar van Mahlman gewaardeerd, Groesser in zijn dienst te nemen. Het was ook daardoor te verklaren, dat hij Groessers kwaliteiten kende.

Thans gaat Jef Groesser op rust, op 73-jarigen leeftijd. Inderdaad werd J. Groesser op 6 Juni 1804 geboren.

Hij heeft het ruimschoots verdiend.

De Belgische Transportarbeidersbond maakt hem die rust gemakkelijker en aangenamer.

Bij deze gelegenheid wensclien wij'Jef, een der vele pioniers van de vakbeweging en kampioen voor korteren werktijd, nog veel gelukkige jaren te midden zijner familie.

Ontleend aan De HANDELSTOESTAND. Telegraaf van 31 Augustus 1937:

Gedurende Augustus heeft de opleving, die zich einde Juli reeds kenbaar maakte, verderen voortgang gemaakt.